YOVVOI HAYVONLAR SONI VA HARAKATINI KUZATISH UCHUN RAQAMLI MA’LUMOTLAR BAZASINI SHAKLLANTIRISH ALGORITMLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar. raqamli ma’lumotlar bazasi, yovvoyi hayvonlar, ekologik monitoring, dronlar, IoT, biotelemetriya, GIS, sun’iy intellekt.Abstract
Annotatsiya. Yovvoyi hayvonlar soni va harakatini kuzatish uchun raqamli
ma’lumotlar bazasini shakllantirish algoritmlari tahlil qilinadi. Tadqiqot algoritmik
yondashuv, GIS texnologiyalari, sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish usullari
yordamida ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash, integratsiyalash va saqlash
jarayonlarini o‘z ichiga oladi. Ushbu tizim yovvoyi hayvonlarning joylashuvi,
migratsiya yo‘nalishlari, populyatsiya zichligi va xatti-harakatlaridagi o‘zgarishlarni
real vaqt rejimida kuzatishga imkon beradi. Amaliyotda dronlar va IoT
texnologiyalariga asoslangan biotelemetriya tizimlari qo‘llanilib, ekologik
qo‘riqxonalar va milliy bog‘larda monitoring samaradorligini oshiradi. Natijalar
O‘zbekistonda ekologik xavfsizlikni ta’minlash, yovvoyi hayvonlarni muhofaza qilish
va ilmiy asoslangan boshqaruv qarorlarini qabul qilishda muhim ahamiyatga ega
ekanligini ko‘rsatadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Sutherland, W. J. (2006). Ecological Census Techniques: A Handbook.
Cambridge University Press.
2. “Geografık axborot tızımları (gıs) orqalı ekologık monıtorıngnı o‘rganısh
metodıkası.” gıs texnologiyalarining fazoviy ma’lumotlarni tahlil qilish va
integratsiyalash bo‘yicha metodikasi taqdim etilgan.
3. Hebblewhite, M., & Haydon, D. T. (2010). Distinguishing technology from
biology: a critical review of GPS telemetry studies on wild mammals. Animal
Behaviour, 80(5), 1297–1310.
4. Hojimatov A. N. Ekologik monitoring (o‘quv qo‘llanma) ekologik
monitoringning nazariy asoslari va O‘zbekiston sharoitida qo‘llanilishi haqida.
5. Sigfox. (2024). Sigfox LPWAN for IoT Applications. Retrieved from
6. Lindenmayer, D. B., & Likens, G. E. (2010). Effective Ecological Monitoring.
CSIRO Publishing.
7. “Atrof muhit monitoringi tizimini yaratish.” D. A. Karamatova ekologik
monitoringning umumiy ilmiy-uslubiy asoslari, IoT, GIS va sun’iy yo‘ldosh
texnologiyalarini qo‘llash yoritilgan.
8. Pettorelli, N., et al. (2018). Satellite remote sensing for applied ecologists:
Opportunities and challenges. Journal of Applied Ecology, 55(2), 548–562.
9. Wang, X., & Zhang, L. (2020). IoT-based Wildlife Monitoring Systems: Design
and Implementation. Sensors, 20(10), 2873.
10. Boymirzayev A. T., Xolmatov A. Yer monitoringi va ekologik
prognozlashda sun’iy intellektdan foydalanish sun’iy intellekt texnologiyalarining
ekologik monitoringdagi roli va afzalliklari.
