CHIQINDI POLIGONLARINI BOSHQARISHNING HUQUQIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH: MILLIY VA XALQARO TAJRIBA TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: chiqindi poligoni, huquqiy tartibga solish, ekologiya qonunchiligi, Basel konvensiyasi, EU Landfill Directive, RCRA, davlat-xususiy sheriklik.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekistonda chiqindi poligonlarini boshqarishga oid milliy
huquqiy-me’yoriy bazaning holati tahlil qilinadi, xalqaro — jumladan Yevropa Ittifoqi
va AQSh — tajribalari o‘rganiladi hamda mavjud tizimni takomillashtirish bo‘yicha
ilmiy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot ko‘rsatadiki, O‘zbekistonda so‘nggi yillarda
qabul qilingan prezident farmonlari chiqindilarni boshqarish sohasidagi islohotlar
uchun muhim poydevor yaratgan bo‘lsa-da, amaliyotda standartlashtirilgan monitoring
tizimi, malakali kadrlar va moliyaviy rag’bat mexanizmlari mavjudligi muammoli
bo‘lib qolmoqda. Xalqaro tajriba va milliy qonunchilik taqqosiy tahlili asosida huquqiy
tizimni yagona tuzilmaga keltirish, ekostandartlarni kuchaytirish hamda davlat-xususiy
sheriklikni rivojlantirish zarurligi asoslanadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5-son Farmoni (2024 yil).
"Chiqindilarni boshqarish tizimini takomillashtirish va ularning ekologik vaziyatga
salbiy ta'sirini kamaytirish bo'yicha chora-tadbirlar to'g'risida". Qonun hujjatlari
ma'lumotlar bazasi. https://lex.uz/uz/docs/-6732832
2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-56-son Farmoni (2025 yil).
"Chiqindilarni qayta ishlash sohasini yanada takomillashtirish hamda kompleks
tizimlashtirish chora-tadbirlari to'g'risida". Qonun hujjatlari ma'lumotlar bazasi.
3. Qattiq maishiy chiqindi poligonlarini loyihalashtirish va ulardan foydalanish
bo'yicha yo'riqnoma (2026 yil o'zgartirishlar bilan). O'zbekiston Respublikasi
qonun hujjatlari. https://lex.uz/uz/docs/-8024838
4. O'zbekiston Respublikasi "Chiqindilar to'g'risida"gi Qonuni. Qonun hujjatlari
ma'lumotlar bazasi. https://lex.uz/docs/111463
5. O'zbekiston Respublikasi Hukumat portali. Chiqindilarni boshqarish sohasidagi
yangilik va qarorlar. 2026 yil. https://gov.uz/oz/sanitation
6. Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous
Wastes and Their Disposal (1989). Secretariat of the Basel Convention, UNEP.
7. United Nations Environment Programme (UNEP). Waste Management Resources.
Global strategies and methodological guidelines. https://www.unep.org/explore-
topics/resource-efficiency/what-we-do/waste
8. World Bank. Solid Waste Management. Urban Development Brief.
https://www.worldbank.org/en/topic/urbandevelopment/brief/solid-waste-
management
9. Council Directive 1999/31/EC of 26 April 1999 on the landfill of waste. Official
Journal of the European Communities. EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-
content/EN/TXT/?uri=CELEX:31999L0031
10. Directive 2008/98/EC of the European Parliament and of the Council of 19
November 2008 on waste (Waste Framework Directive). EUR-Lex.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32008L0098
11. Resource Conservation and Recovery Act (RCRA). U.S. Environmental Protection
Agency (EPA). https://www.epa.gov/rcra
