ATMOSFERA IFLOSLANISHI VA UNING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI

Authors

  • Danayev D. A. Author
  • Anorboyev A. Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: Atmosfera ifloslanishi, antropogen ta’sir, PM2.5 zarralari, ekologik xavf, respirator kasalliklar, yurak-qon tomir tizimi, jamoat salomatligi, ekotokshikologiya.

Abstract

  Annotatsiya: Ushbu maqolada bugungi kunda global ekologik muammolardan 
biriga  aylangan  atmosfera  ifloslanishining  inson  salomatligiga  ta’siri  ilmiy-tahliliy 
nuqtayi  nazardan  ko‘rib  chiqiladi.  Tadqiqotda  havoning  ifloslanish  darajasi,  asosiy 
antropogen manbalar va zararli moddalarning organizmga kirib borish mexanizmlari 
tahlil qilingan. Xususan, atmosfera tarkibidagi zaharli birikmalarning nafas yo‘llari, 
yurak-qon tomir tizimi hamda reproduktiv salomatlikka keltiradigan asoratlari Jahon 
sog‘liqni  saqlash  tashkiloti  (JSST)  va  nufuzli  ilmiy  manbalar  ma’lumotlari  asosida 
asoslab  berilgan.  Shuningdek,  maqolada  O‘zbekiston  sharoitidagi  chang 
bo‘ronlarining o‘ziga xos xususiyatlari va aholi salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha 
ustuvor tavsiyalar bayon etilgan. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

1. World Health Organization (2021). WHO Global Air Quality Guidelines:

Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and

carbon monoxide. Geneva: World Health Organization.

2. Landrigan, P. J., et al. (2018). "The Lancet Commission on pollution and health."

3. Cohen, A. J., et al. (2017). "Estimates and 25-year trends of the global burden of

disease attributable to ambient air pollution." The Lancet, 1907-1918.

4. Pope, C. A., & Dockery, D. W. (2006). "Health effects of fine particulate air

pollution: Lines that connect." Journal of the Air & Waste Management

Association, 56(6), 709-742.

5. Brook, R. D., et al. (2010). "Particulate matter air pollution and cardiovascular

disease: An update to the scientific statement from the American Heart

Association." Circulation, 121(21), 2331-2378.

6. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim

o‘zgarishi vazirligi (2023). Milliy ma’ruzalar va atmosfera havosi holati bo‘yicha

yillik hisobotlar. Toshkent.

7. Thurston, G. D., et al. (2017). "A joint ERS/ATS policy statement: what constitutes

an adverse health effect of air pollution? An analytical framework." European

Respiratory Journal.

8. IQAir (2023). World Air Quality Report: Region & City PM2.5 Ranking.

9. Gore, M. L. (2019). Global Environmental Health in the 21st Century. Jones &

Bartlett Learning.

10. Koppe, I. (2020). "The impact of Aral Sea desiccation on environmental health in

Central Asia." Environmental Earth Sciences,

Published

2026-03-23

How to Cite

Danayev D. A., & Anorboyev A. (2026). ATMOSFERA IFLOSLANISHI VA UNING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 65(2), 77-83. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/22329