QISHLOQ XO‘JALIK HAYVONLARIDA BUG‘OZLIKNI ANIQLASHNING ZAMONAVIY DIAGNOSTIK USULLARI VA ULARNING SAMARADORLIGI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR (KEYWORDS): bug‘ozlik, diagnostika, qoramol, biya, qo‘y, echki, palpatsiya, auskultatsiya, laboratoriya tahlili, veterinariya, naslchilikAbstract
ANNOTATSIYA (ANNOTATION): Mazkur maqolada qishloq xo‘jalik
hayvonlarida bug‘ozlikni aniqlashning klinik, instrumental va laboratoriya usullari
tahlil qilingan. Tadqiqot davomida sigir, biya, qo‘y, echki, cho‘chqa, it, mushuk va
quyonlarda bug‘ozlikni tashxislash usullari o‘rganilib, ularning samaradorligi
solishtirildi. Natijalarga ko‘ra, rektal palpatsiya, auskultatsiya hamda laboratoriya
testlari (qon, sut va servikovaginal shilimshiq tahlillari) eng ishonchli usullar ekanligi
aniqlandi. Har bir hayvon turida bug‘ozlik davrida yuzaga keladigan fiziologik
o‘zgarishlar asosida erta tashxis qo‘yish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari
chorvachilikda naslchilik ishlarini samarali tashkil etish, bepushtlikni kamaytirish va
iqtisodiy samaradorlikni oshirishda muhim ahamiyatga ega.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Eshburiev B.M. Veterinariya akusherligi. Darslik. Toshkent, 2018.
2. Eshburiev B.M., Eshburiev S.B., Djumanov S.M. Veterinariya akusherligi fanidan
amaliy-laboratoriya mashgʼulotlar. Oʼquv qoʼllanma, Samarqand, 2020.
3. Eshburiev B.M., Djumanov S.M., Sidiqov B.T. Sigirlarni sunʼiy urugʼlantirish
boʼyicha tavsiyalar. Samarqand. 2022.
4. 4.Eshburiyev B.M,Raximov O.R. Maxsuldor sigirlarda alimentar bepushtliklarning
sabablari,diagnostikasi va profilaktikasi (Adabiyotlar tahlili). Veterinariya
meditsinasisi. Toshkent, 2024 Maxsus son №-2.228-230
5. Qoʻldoshev O.Oʼ. Sigirlar bepushtligi, endometritlarni davolash va oldini olish
usullarini takomillashtirish. Vet.fan. doktori ilmiy darajasini olish uchun
dissertatsiya avtoreferati. Samarqand, 2022.
6. Eshburiyev B.M,Raximov O.R. Qoraqalpog’iston respublikasi sharoitida sigirlar
bepushtliklarning etiopotogenezi Veterinariya meditsinasisi.Toshkent,2024
Maxsus son №-2.94-96
7. Никитин В.Я., Студенцов А.П., Шипилов В.С. Ветеринарное акушерство,
гинекология и биотехника размножения - М.: Колос, 1999, 495 с.
8. Студенцов, А. П. Ветеринарное акушерство и гинекология /А. П. Студен- цов.
-М.: Сельхозгиз, 1953. - С. 205-387.
9. Руководство по акушерству, гинекологии и биотехнике размножения
животных / Е. В. Ильинский, М. В. Назаров, А. Н. Трошин, В. Н. Шевкопляс.
- Краснодар, 2002. - 581 с.
10. Ильинский, Е. В. Профилактика бесплодия коров в условиях интенсификации
молочного скотоводства / Е. В. Ильинский. - Краснодар : Кн. изд- во, 1983. -
176 с.
11. Etiology, diagnosis and prophylaxis of alimartary infertility in productive cows
journal of medicinepractike and nursing Eshburiev B. M.Rakhimov O. R.
Qadirbergenov B. Volume 3, Issue 3, March 2025
12. Shavkat, A., Radjapbay, J., & Umidbek, K. (2025). EPIZOOTIOLOGY OF
FASCIOLIASIS IN CATTLE IN UZBEKISTAN AND KARAKALPAKSTAN:
RESULTS OF A 15-YEAR STUDY AND PATHOLOGOANATOMICAL
CHARACTERISTICS. JOURNAL OF VETERINARY SCIENCE, 8(3), 1-6.
13. Shavkat, A., Barlikbayevich, E. A. Q., & Allaniyazovna, P. D. In the Conditions of
Karakalpakstan. Sheep Fascialosis and Fasciola Gigantica Were First Found in the
Lungs.–2023.
14. Shavkat, A., Kural, A., & Gayratdin, O. (2025). ORGANIZATIONAL SYSTEM
OF PERSONNEL POLICY AIMED AT IMPROVING THE QUALITY OF
EDUCATION IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS. Advanced methods
of ensuring the quality of education: problems and solutions, 2(4), 98-102.
15. Shavkat, A. va Kural, A. (2025). OLIY TA’LIM MASSASALARIDA TA’LIM
SIFATI VA TA’LIM QIMMATINI ORTALASH UCHUN TA’LIM
TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNI TASHKILLASH. Ta'lim sifatini
ta'minlashning ilg'or usullari: muammolar va echimlar , 2 (4), 85-88.
16. Dosumbetovich, AS, & Qutlymuratovich, SA, SA Qoraqalpog'istonda
qoramollarda yashirin surunkali endometritni davolashning samarali usullari.
Academicia Globe , 2 (05), 240-244.
17. Авезимбетов, Ш. Д. (2020). МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ И ЛАБОРАТОРНОЕ
ИССЛЕДОВАНИЕ СЕКРЕТНОГО ХРОНИЧЕСКОГО ЭНДОМЕТРИТА.
Экономика и социум, (12 (79)), 338-341.
18. Sh, A. va Taylakov, TI (2020). Paramfistomatoz sistematikasi, diagnostika usullari,
epizootologiyasi, patogenezi, kasallikning kelib chiqishi va yangi davolash usullari.
Amerika veterinariya fanlari va yovvoyi tabiatni kashf qilish jurnali , 2 (06), 1-6.
19. Avezimbetov, S. D., Togaymuradov, M. S., & Bazarbaeva, A. A. (2021). Induction
of superovulation in cattle. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary
Research Journal, 11(10), 1778-1781.
20. Dosumbetovich, A. S., & Komoladdinovich, K. S. (2021). New effective methods
of treatment of persistent infertility in cows.
21. Shavkat, A., Kural, A., & Maryam, Y. (2025). THE IMPLEMENTATION
MECHANISM OF DIGITAL TRANSFORMATION TO ENHANCE
EDUCATIONAL EFFICIENCY IN HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS.
Advanced methods of ensuring the quality of education: problems and solutions,
2(4), 93-97.
