KVANT HISOBLASH VA KRIPTOGRAFIYAGA TA'SIRI: POST-KVANT KRIPTOGRAFIYASI VA MAVJUD ALGORITMLAR XAVFSIZLIGI
Keywords:
Kalit so'zlar: kvant hisoblash, post-kvant kriptografiya, Shor algoritmi, panjara asosidagi kriptografiya, NIST standartlari, RSA, ochiq kalit kriptografiyasiAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada kvant hisoblash texnologiyalarining zamonaviy
kriptografik tizimlarga ko'rsatayotgan tahdidlari va post-kvant kriptografiyasining
rivojlanish yo'nalishlari tahlil qilinadi. RSA, ECC va boshqa klassik algoritmlarning
kvant kompyuterlari oldidagi zaifliklari matematik asoslarda ko'rsatilgan. NIST
tomonidan standartlashtirilayotgan CRYSTALS-Kyber, CRYSTALS-Dilithium va
SPHINCS+ algoritmlarining texnik xususiyatlari o'rganiladi. Tajriba natijalari ushbu
algoritmlarning performance ko'rsatkichlari va xavfsizlik darajalari bo'yicha qiyosiy
tahlil sifatida taqdim etiladi.
References
ADABIYOTLAR RO'YXATI
[1] Shor, P.W. (1994). Algorithms for quantum computation: discrete logarithms
and factoring. Proceedings 35th Annual Symposium on Foundations of Computer
Science, 124–134.
[2] NIST (2022). Post-Quantum Cryptography Standardization. NIST Internal
Report 8413. National Institute of Standards and Technology.
[3] Avanzi, R. et al. (2021). CRYSTALS-Kyber: Algorithm Specifications and
Supporting Documentation. Version 3.02. NIST PQC Submission.
[4] Ducas, L. et al. (2021). CRYSTALS-Dilithium: Algorithm Specifications and
Supporting Documentation. Version 3.1. NIST PQC Submission.
[5] Bernstein, D.J. & Lange, T. (2017). Post-quantum cryptography. Nature,
549(7671), 188–194.
[6] Grover, L.K. (1996). A fast quantum mechanical algorithm for database
search. Proceedings 28th ACM STOC, 212–219.
[7] Arute, F. et al. (2019). Quantum supremacy using a programmable
superconducting processor. Nature, 574(7779), 505–510. Google LLC.
[8] O'zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi (2024). Axborot
xavfsizligi strategiyasi 2024–2030. Toshkent.
[9] Бобомуродов, Б. С., & Исломов, Д. З. (2026). ИНФОРМАЦИОННАЯ
СИСТЕМА СБОРА И ВИЗУАЛИЗАЦИИ ДАННЫХ С
ГЕОРАСПРЕДЕЛЁННЫХ ДАТЧИКОВ. Modern education and development,
45(2), 263-273.
[10] Бобомуродов, Б. С., & Исломов, Д. З. (2026). СИСТЕМА
МОНИТОРИНГА КАЧЕСТВА ВОЗДУХА НА ОСНОВЕ РАСПРЕДЕЛЁННОЙ
СЕТИ IoT-ДАТЧИКОВ AIR QUALITY MONITORING SYSTEM BASED ON A
DISTRIBUTED IoT SENSOR NETWORK. Modern education and development,
45(2), 251-262.
[11] Islomov, D. Z. (2024). ARGO UML DASTURI YORDAMIDA AXBOROT
TIZIMINI LOYIHALASHTIRISH USULLARI. Экономика и социум, (12-2 (127)),
367-372.