JISMONIY MASHQLARNING ORGANIZMGA TA’SIRI: SHAKLI, MAZMUNI VA AHAMIYATI

Abstract

Kirish 
Zamonaviy  globallashuv  sharoitida  inson  salomatligini  saqlash  va 
mustahkamlash  jamiyat  taraqqiyotining  muhim  omillaridan  biri  hisoblanadi. 
Texnologiyalar  rivojlanishi,  ishlab  chiqarishning  avtomatlashtirilishi  va  axborot 
texnologiyalarining  keng  joriy  etilishi  natijasida  insonlarning  kundalik  jismoniy 
faolligi sezilarli darajada kamayib bormoqda.  Kamharakat (sedentar)  turmush tarzi, 
noto‘g‘ri  va  muvozanatsiz  ovqatlanish,  shuningdek,  psixoemotsional  zo‘riqish  va 
stress holatlari turli surunkali kasalliklarning — xususan, yurak-qon tomir, endokrin 
va asab tizimi kasalliklarining ko‘payishiga olib kelmoqda. 
Shu  nuqtai  nazardan,  jismoniy  mashqlar  inson  salomatligini  saqlash, 
organizmning funksional imkoniyatlarini oshirish hamda kasalliklarning oldini olishda 
muhim  profilaktik  vosita  sifatida  namoyon  bo‘ladi.  Ilmiy  tadqiqotlar  shuni 
ko‘rsatadiki,  muntazam  ravishda  bajariladigan  jismoniy  mashqlar  yurak-qon  tomir 
tizimi  faoliyatini  yaxshilaydi,  modda  almashinuvini  faollashtiradi,  immunitetni 
mustahkamlaydi hamda insonning umumiy ish qobiliyatini oshiradi. 
Bundan tashqari, jismoniy faollik insonning ruhiy salomatligiga ham ijobiy ta’sir 
ko‘rsatadi. Xususan, u stress darajasini kamaytiradi, kayfiyatni yaxshilaydi, depressiya 
va xavotir holatlarining oldini olishga yordam beradi. Jismoniy mashqlar jarayonida 
organizmda “baxt gormonlari” deb ataluvchi biologik faol moddalar ajralib chiqadi, bu 
esa insonning psixologik holatini barqarorlashtiradi. 
Jismoniy  mashqlarning  samaradorligi  ularning  shakli  va  mazmuniga  bevosita 
bog‘liqdir. Mashqlarni to‘g‘ri tashkil etish, individual xususiyatlarni hisobga olish va 
ilmiy asoslangan yondashuvni qo‘llash orqali maksimal natijalarga erishish mumkin.