O‘ZBEK MODELI ASOSIDA IQTISODIY ISLOHOTLAR VA ULARNING NATIJALARI

Abstract

 Mustaqillikka  erishganidan so‘ng O‘zbekiston  oldida eng muhim  vazifalardan 
biri  iqtisodiy  tizimni  tubdan  o‘zgartirish  edi.  Rejalashtirilgan  iqtisodiyotdan  bozor 
munosabatlariga  o‘tish  jarayoni  murakkab  bo‘lib,  bu  nafaqat  iqtisodiy,  balki 
jamiyatning barcha qatlamlariga ta’sir qiluvchi keng ko‘lamli islohotlarni talab qilar 
edi. Shu sharoitda mamlakat o‘ziga xos rivojlanish yo‘lini tanladi. “O‘zbek modeli” 
deb  nom  olgan  bu  yondashuv  bosqichma-bosqich  islohotlar  orqali  iqtisodiy  o‘sish 
bilan birga ijtimoiy barqarorlikni saqlashga qaratildi. 
 O‘zbek  modelining  asosiy  tamoyili  keskin  iqtisodiy  o‘zgarishlardan  qochib, 
islohotlarni bosqichma-bosqich amalga oshirishga asoslangan edi. Bu yondashuvning 
sababi shundaki, o‘tish davrida ko‘plab davlatlar “shok terapiya” usulini qo‘llab, tezkor 
liberallashtirish orqali iqtisodiy beqarorlik, ishsizlik va inflatsiyaning keskin oshishiga 
duch kelgan edi. O‘zbekistonda esa davlat iqtisodiyotning asosiy tayanch tarmoqlarini 
nazoratda ushlab turib, o‘zgarishlarni asta-sekin amalga oshirishni ma’qul ko‘rdi. 
Dastlab  bu  siyosat  ehtiyotkorlik  sifatida  qabul  qilingan  bo‘lsa-da,  vaqt  o‘tishi 
bilan  uning  natijalari  yaqqol  ko‘rina  boshladi.  Iqtisodiyotda  keskin  qulashning  oldi 
olindi,  asosiy  infratuzilma  saqlanib  qoldi  va  ishlab  chiqarish  jarayonlari  to‘xtab 
qolmadi. Bu esa keyingi islohotlar uchun barqaror poydevor yaratdi. Xususiy sektor 
rivojlanishi O‘zbek modelining eng muhim natijalaridan biri bo‘ldi. Kichik biznes va 
tadbirkorlik  asta-sekin  iqtisodiyotning  harakatlantiruvchi  kuchiga  aylandi.  Bugungi 
kunda savdo nuqtalari, xizmat ko‘rsatish korxonalari, kichik ishlab chiqarish sexlari va 
oilaviy bizneslar keng tarqalgan. Bu nafaqat iqtisodiy faollikni oshirdi, balki aholining 
o‘zini-o‘zi band qilish imkoniyatini ham kengaytirdi.