SAMARQAND SHAHRI AVTOTRANSPORT SHOVQIN DARAJASINING EKOLOGIK TAHLILI

Authors

  • Xalilova Sohila Begmaxammatovna Author
  • Jabborova Shoxista Mustofo qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: avtotransport shovqini, ekvivalent shovqin darajasi (Leq), maksimal shovqin (Max), yengil va og‘ir avtomobillar, Samarqand, akustik ifloslanish.

Abstract

ANNOTATSIYA 
  Ushbu  tadqiqotda  Samarqand  shahrining  11  ta  asosiy  nuqtasida  (Universitet 
xiyoboni,  Registon  maydoni,  Rudakiy  ko‘chasi,  Mirzo  Ulug‘bek  ko‘chasi  va 
boshqalar)  avtotransport  vositalarining  soni  (yengil  va  og‘ir)  va  ular  hosil  qilgan 
shovqin  darajasi  (Max  dBA  va  Leq  dBA)  uch  marta  takroriy  o‘lchash  asosida 
baholandi. 
  Natijalarga  ko‘ra,  eng  yuqori  shovqin  darajasi Rudakiy  ko‘chasi  (Siyob 
bozori) da qayd etilgan – Max 88,0 dBA va Leq 74,8 dBA. Bu hududda og‘ir transport 
vositalarining  soni  34  tagacha,  yengil  avtomobillar  esa  308  tagacha  yetgan. Mirzo 
Ulug‘bek ko‘chasi (GUM) da ham yuqori ko‘rsatkichlar kuzatilgan: Max 87,1 dBA 
va Leq 72,0 dBA. Eng past shovqin darajasi Bo‘stonsaroy ko‘chasi (Max 67,8 dBA) 
va Registon maydoni oldida (Leq 61,0 dBA) aniqlandi. 
  Og‘ir  transport  vositalarining  soni  bilan  ekvivalent  shovqin  darajasi  (Leq) 
o‘rtasida to‘g‘ri korrelyatsiya kuzatildi. Rudakiy ko‘chasi va Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi 
akustik ifloslanish jihatidan eng xavfli hududlar sifatida belgilandi. Tadqiqot natijalari 
shahar transport oqimini optimallashtirish va shovqinni kamaytirish choralarini ishlab 
chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar.

1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Avtomobil transportida

yo‘lovchi va yuk tashish faoliyatini tartibga solish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar

to‘g‘risida”gi qarori. – 2025-yil 2-aprel, 200-son

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Avtomobil yo‘llarida inson

xavfsizligini ishonchli ta’minlash va o‘lim holatlarini keskin kamaytirish chora-

tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – 2022-yil 4-aprel

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamoat transporti tizimini isloh qilish

chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – 2023-yil 17-fevral

4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Avtomobil transportida

yo‘lovchi va yuk tashishni litsenziyalash to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi

qarori. – 2006-yil 14-iyul, 138-son

5. Ashurmakhamatov S., Komilova N.Q., Qobilov E.E. Environmental Assessment

of Transport Noise in the City of Samarkand and Its Impact on the Human Body //

Central Asian Journal of Medical and Natural Science. – 2024. – Vol.5, No.4. – P.502-

508. DOI: 10.51699/cajmns.v5i4.2576

6. Abdikhalilov, F.A., Khotamov, A.T., & Buranov, S.B. (2023). Modeling the

dependence of the noise level on the speed of vehicles. E3S Web of Conferences, 403,

07004.

7. Ashurmakhamatov, S.I., Komilova, N.Q., & Qobilov, E.E. (2024).

Environmental assessment of transport noise in the city of Samarkand and its impact

on the human body. Central Asian Journal of Medical and Natural Science, 5(4), 502-

508.

8. Farooqi, Z.U.R., Ahmad, I., Zeeshan, N., Ilić, P., Imran, M., & Saeed, M.F.

(2021). Urban noise assessment and its nonauditory health effects on the residents of

Chiniot and Jhang, Punjab, Pakistan. Environmental Science and Pollution Research,

28(39), 54909-54921.

9. Jasim, S.A., Rudiansyah, M., Ainur, O.O., Taban, T.Z., Chupradit, S., Iswanto,

A.H., Suhayb, M.K., Falih, K.T., Alshahrani, N.Z., & Mustafa, Y.F. (2022).

Determining the parameters of noise pollution in the central area of the Almaty city in

Kazakhstan. Noise Mapping, 9(1), 120-127.

10. Kholikov, A. (2024). Recommendations on improvement of the state of anti-

noise landscaping and the situation on the main streets of Tashkent city. AIP

Conference Proceedings, 3023(1), 030001.

11. Khotamov, A.T. (2021). Methods for measuring transport noise in the city

street and road network. E3S Web of Conferences, 295, 03009.

12. World Health Organization. (2018). Environmental noise guidelines for the

European region. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

Published

2026-05-02

How to Cite

Xalilova Sohila Begmaxammatovna, & Jabborova Shoxista Mustofo qizi. (2026). SAMARQAND SHAHRI AVTOTRANSPORT SHOVQIN DARAJASINING EKOLOGIK TAHLILI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 68(2), 170-177. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/27585