SAMARQAND SHAHRI AVTOTRANSPORT SHOVQIN DARAJASINING EKOLOGIK TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: avtotransport shovqini, ekvivalent shovqin darajasi (Leq), maksimal shovqin (Max), yengil va og‘ir avtomobillar, Samarqand, akustik ifloslanish.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu tadqiqotda Samarqand shahrining 11 ta asosiy nuqtasida (Universitet
xiyoboni, Registon maydoni, Rudakiy ko‘chasi, Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi va
boshqalar) avtotransport vositalarining soni (yengil va og‘ir) va ular hosil qilgan
shovqin darajasi (Max dBA va Leq dBA) uch marta takroriy o‘lchash asosida
baholandi.
Natijalarga ko‘ra, eng yuqori shovqin darajasi Rudakiy ko‘chasi (Siyob
bozori) da qayd etilgan – Max 88,0 dBA va Leq 74,8 dBA. Bu hududda og‘ir transport
vositalarining soni 34 tagacha, yengil avtomobillar esa 308 tagacha yetgan. Mirzo
Ulug‘bek ko‘chasi (GUM) da ham yuqori ko‘rsatkichlar kuzatilgan: Max 87,1 dBA
va Leq 72,0 dBA. Eng past shovqin darajasi Bo‘stonsaroy ko‘chasi (Max 67,8 dBA)
va Registon maydoni oldida (Leq 61,0 dBA) aniqlandi.
Og‘ir transport vositalarining soni bilan ekvivalent shovqin darajasi (Leq)
o‘rtasida to‘g‘ri korrelyatsiya kuzatildi. Rudakiy ko‘chasi va Mirzo Ulug‘bek ko‘chasi
akustik ifloslanish jihatidan eng xavfli hududlar sifatida belgilandi. Tadqiqot natijalari
shahar transport oqimini optimallashtirish va shovqinni kamaytirish choralarini ishlab
chiqish uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Avtomobil transportida
yo‘lovchi va yuk tashish faoliyatini tartibga solish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar
to‘g‘risida”gi qarori. – 2025-yil 2-aprel, 200-son
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Avtomobil yo‘llarida inson
xavfsizligini ishonchli ta’minlash va o‘lim holatlarini keskin kamaytirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – 2022-yil 4-aprel
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamoat transporti tizimini isloh qilish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. – 2023-yil 17-fevral
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Avtomobil transportida
yo‘lovchi va yuk tashishni litsenziyalash to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi
qarori. – 2006-yil 14-iyul, 138-son
5. Ashurmakhamatov S., Komilova N.Q., Qobilov E.E. Environmental Assessment
of Transport Noise in the City of Samarkand and Its Impact on the Human Body //
Central Asian Journal of Medical and Natural Science. – 2024. – Vol.5, No.4. – P.502-
508. DOI: 10.51699/cajmns.v5i4.2576
6. Abdikhalilov, F.A., Khotamov, A.T., & Buranov, S.B. (2023). Modeling the
dependence of the noise level on the speed of vehicles. E3S Web of Conferences, 403,
07004.
7. Ashurmakhamatov, S.I., Komilova, N.Q., & Qobilov, E.E. (2024).
Environmental assessment of transport noise in the city of Samarkand and its impact
on the human body. Central Asian Journal of Medical and Natural Science, 5(4), 502-
508.
8. Farooqi, Z.U.R., Ahmad, I., Zeeshan, N., Ilić, P., Imran, M., & Saeed, M.F.
(2021). Urban noise assessment and its nonauditory health effects on the residents of
Chiniot and Jhang, Punjab, Pakistan. Environmental Science and Pollution Research,
28(39), 54909-54921.
9. Jasim, S.A., Rudiansyah, M., Ainur, O.O., Taban, T.Z., Chupradit, S., Iswanto,
A.H., Suhayb, M.K., Falih, K.T., Alshahrani, N.Z., & Mustafa, Y.F. (2022).
Determining the parameters of noise pollution in the central area of the Almaty city in
Kazakhstan. Noise Mapping, 9(1), 120-127.
10. Kholikov, A. (2024). Recommendations on improvement of the state of anti-
noise landscaping and the situation on the main streets of Tashkent city. AIP
Conference Proceedings, 3023(1), 030001.
11. Khotamov, A.T. (2021). Methods for measuring transport noise in the city
street and road network. E3S Web of Conferences, 295, 03009.
12. World Health Organization. (2018). Environmental noise guidelines for the
European region. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.