RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA KIBERXAVFSIZLIK MASALALARI: ASOSIY TAHDIDLAR VA ULARNI BARTARAF ETISH USULLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Raqamli ta’lim, kiberxavfsizlik, masofaviy o‘qitish, fishing, kibergigiyena, ma’lumotlar maxfiyligi, zararli dasturlar (malware), Zero Trust.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada raqamli ta’lim tizimiga o‘tish davrida oliy ta’lim
muassasalari, o‘qituvchilar va talabalar duch kelayotgan kiberxavfsizlik muammolari
keng qamrovli tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ta’lim platformalaridagi (LMS)
tizimli zaifliklar, zararli dasturlar ta’siri va foydalanuvchilarning kibergigiyena
madaniyati o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ta’lim muassasalarida ijtimoiy
injeneriya, fishing va axborot sizib chiqishi kabi xavflar yuqori darajada saqlanib
qolmoqda. Maqolada “Nol ishonch” (Zero Trust) arxitekturasini joriy etish va
ma’muriy-tashkiliy choralarni ko‘rish orqali ushbu tahdidlarni kamaytirish bo‘yicha
aniq amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. G‘ulomov, S. S., & Shermuhamedov, A. T. (2021). Raqamli ta’lim va
iqtisodiyotda kiberxavfsizlik masalalari. Iqtisodiyot va ta’lim jurnali, 4(2), 15-22.
2. Al-Zoubi, A. M., & Alqatawna, J. (2022). Cyber Security Challenges in E-
Learning Systems during the Digital Transition. International Journal of Advanced
Computer Science and Applications (IJACSA), 13(4), 112-119.
3. Xolmatov, T. H., & Qodirov, M. R. (2022). Oliy ta’lim muassasalarida
masofaviy o‘qitish platformalarining (LMS) axborot xavfsizligini ta’minlash. Axborot
texnologiyalari va kommunikatsiyalari ilmiy-amaliy jurnali, 5(3), 45-51.
4. Bandara, I., Ioras, F., & Maher, K. (2020). Cyber Security Concerns in E-
Learning Education: Phishing and Social Engineering. Journal of Information Security
and Applications, 55, 102-110.
5. Kaspersky Lab. (2023). Ta’lim sohasidagi kiber-tahdidlar: Yillik tahliliy
hisobot. Kiberxavfsizlik hisobotlari portali.
6. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. (2022). “Kiberxavfsizlik
to‘g‘risida”gi O‘RQ-764-son qonuni. Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi,
16.04.2022-y., 03/22/764/0306-son.
7. Educause. (2023). Higher Education Trend Watch: Information Security
Strategy in Digital Learning. Educause Research Publications.
