MEDIA MAKONIDA PSIXOLOGIK DINIY VA MADANIY TAHDIDLAR.
Keywords:
Kalit so‘zlar:Media makon, psixologik tahdid, diniy tahdid, madaniy tahdid, globallashuv, media savodxonlik, axborot xavfsizligi, manipulyatsiya, feyk axborot, ekstremizm, milliy qadriyatlar.Abstract
Annotatsiya.Mazkur maqolada zamonaviy media makonida yuzaga kelayotgan
psixologik, diniy va madaniy tahdidlarning mohiyati ularning shakkalanish omillari
hamda jamiyat ongiga ko’rsatayotgan salbiy ta’siri keng yoritiladi. Axborot
kommunikatsiya texnologiyasi jadal rivojlanishi natijasida media inson hayotining
ajralmas qismiga aylangan bo‘lib, u nafaqat axborot uzatish vositasi, balki kuchli ta’sir
mexanizmi sifatida ham namoyon bo‘lmoqda.
Tadqiqotda psixologik tahdidlar doirasida manipulyatsiya, axborot bosimi, soxta
axborot (feyk xabarlar) va ommaviy ongni boshqarish usullari tahlil qilinadi. Diniy
tahdidlar kontekstida esa radikal g‘oyalar, ekstremistik targ‘ibot va diniy
qadriyatlarning noto‘g‘ri talqin qilinishi masalalari ko‘rib chiqiladi. Madaniy tahdidlar
esa globallashuv jarayonida milliy qadriyatlar, an’analar va madaniy identitetga salbiy
ta’sir ko‘rsatuvchi omillar orqali ochib beriladi.Shuningdek, maqolada media
savodxonlikni oshirish, tanqidiy fikrlashni rivojlantirish hamda milliy va umuminsoniy
qadriyatlarini himoya qilish orqali ushbu tahdidlarga qarshi samarali kurashishga
yo’llarni ochib beriladi.Mazkur tadqiqotlar natijasida jamiyatning axborot xavfsizligini
ta’minlash va yosh avlodni zararli axborotlardan himoya qilishda muhim ahamiyat
kasb etadi.
References
Foydananilgan adabiyotlar.
1. Marshall McLuhan – Understanding Media: The Extensions of Man. New York,
1964.
2. Manuel Castells – The Rise of the Network Society. Oxford: Blackwell, 1996.
3. Neil Postman – Amusing Ourselves to Death. New York, 1985.
4. Noam Chomsky – Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda.
New York, 2002.
5. UNESCO – Media and Information Literacy Curriculum for Teachers. Paris, 2011.
6. UNICEF – The State of the World’s Children (Digital Age Report), 2017.
7. World Health Organization – Mental Health and Media Influence Reports. Geneva,
turli yillar.
8. European Commission – Tackling Online Disinformation. Brussels, 2018.
9. Pew Research Center – Social Media and Fake News Studies, 2016–2022.
10. Oxford Internet Institute – Computational Propaganda Research, 2017–2023.
11. Axborot xavfsizligi asoslari – Toshkent, 2020.
12. Media savodxonlik asoslari – Toshkent, 2021.
13. Globallashuv va madaniyat – Toshkent, 2019.
14. O‘zbekiston Respublikasi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi –
Media sohasiga oid hisobotlar.
15. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi – Media va
kommunikatsiya fanlariga oid metodik qo‘llanmalar.
16. Media Studies bo‘yicha zamonaviy ilmiy maqolalar (Scopus, Google Scholar
bazalari).
17. Communication Studies doirasidagi tadqiqotlar.
18. Internet manbalari: ishonchli ilmiy platformalar (Google Scholar, ResearchGate).
