O‘ZBEKISTONDA CHIQINDI POLIGONLARINI BOSHQARISHNING HUQUQIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH: MUAMMOLAR, ISTIQBOLLAR VA TAVSIYALAR

Authors

  • Rajabov Asilbek Ortig‘ali o‘g‘li Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: chiqindi poligoni, huquqiy bo‘shliq, davlat-xususiy sheriklik, ekologik nazorat, kengaytirilgan ishlab chiqaruvchi javobgarligi, sirkulyar iqtisodiyot, chiqindilar qonunchiligi, investitsiya rag‘batlantirish.

Abstract

Annotatsiya:  Ushbu  maqolada  O‘zbekiston  Respublikasida  chiqindi 
poligonlarini  boshqarishning  huquqiy  asoslaridagi  mavjud  bo‘shliqlar,  xususiy 
sektorni jalb etish mexanizmlari va qonunchilikni takomillashtirish istiqbollari tadqiq 
etilgan. Tadqiqotning predmeti O‘zbekiston Respublikasining chiqindilar sohasidagi 
normativ-huquqiy bazasi va uning amaliyotdagi qo‘llanilishidir. Tadqiqot maqsadi – 
milliy qonunchilikdagi huquqiy bo‘shliqlarni aniqlash va ularni bartaraf etishga oid 
ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Metodologiya sifatida 
qiyosiy-huquqiy  tahlil,  tizimli  yondashuv  va  normativ  hujjatlar  tahlili  qo‘llanilgan. 
Tadqiqot  natijalari  shuni  ko‘rsatadiki,  mavjud  qonunchilikda  poligonlarni 
litsenziyalash,  ekologik  monitoring,  davlat-xususiy  sheriklik  va  javobgarlik 
mexanizmlarida  sezilarli  huquqiy  kamchiliklar  mavjud.  Tavsiyalar  sifatida  maxsus 
poligon  operatorligi  institutini  joriy  etish,  kengaytirilgan  ishlab  chiqaruvchi 
javobgarligi  tamoyilini  qonunchilikka  kiritish  va  xususiy  investitsiyalarni 
rag‘batlantiruvchi soliq imtiyozlari mexanizmi taklif etilgan. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Siddiqova M. Chiqindilarni boshqarish sohasidagi qonunchilik // Zamonaviy

ilm-fan va ta’lim istiqbollari ilmiy-amaliy konferensiyasi. – Samarqand: SDAQU,

2025. – 194–197-b. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.14933019

2. Shipilova K.B., Radkevich M.V., Abduqodirova M.N. Qattiq maishiy chiqindi

poligonlari: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: O‘zMU, 2022. – 195-b

https://staff.tiiame.uz

3. Council Directive 1999/31/EC of 26 April 1999 on the landfill of waste //

Official Journal of the European Communities. – L182. – P. 1–19. https://eur-

lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A31999L0031

4. Christiansen C., Munck-Kampmann B. Municipal Waste Management and the

Landfill Directive. – Louvain-la-Neuve: University Business School Report, 2000. –

P. 12–28. https://www.eca.europa.eu/ECAPublications/SR-2025-23/SR-2025-23_EN

5. Kinnaman T.C. The economics of municipal solid waste management // Waste

Management. – 2009. – Vol. 29(10). – P. 2615–2617. DOI: 10.1016/j.wasman.2009.06.031https://accscience.com/journal/AJWEP/22/1/10.36922

/ajwep.733

6. Bell S., Franceys R. Improving human welfare through appropriate public-

private partnerships // Proceedings of the ICE – Municipal Engineer. – 2005. – Vol.

158(1). – P. 65–72. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7610424/

7. Wilson D.C., Velis C., Cheeseman C. Role of informal sector recycling in

waste management in developing countries // Habitat International. – 2006. – Vol.

30(4). – P. 797–808.

https://www.researchgate.net/publication/224975666_Role_of_Informal_Secto

r_Recycling_in_Waste_Management_in_Developing_Countries

8. Vasilenko O.A., Lyashenko A.V., Babenko O.N. Environmental monitoring

in Central Asian states // Central Asian Journal of Environmental Science. – 2021. –

Vol. 12(3). – P. 45–59.

https://nubip.edu.ua/sites/default/files/u295/2021_mono.pdf

9. Babenko O., Lyashenko M. Legal reforms and institutional capacity in solid

waste management // Waste Management and Research. – 2020. – Vol. 38(4). – P.

381–392. https://nubip.edu.ua/sites/default/files/u295/2021_mono.pdf

10. Hoornweg D., Bhada-Tata P. What a Waste: A Global Review of Solid

Waste Management. – Washington, DC: World Bank, 2012. – 98 p.

https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/1a464650-9d7a-58bb-

b0ea-33ac4cd1f73c

11. Scholl F. Transferring EU Environmental Law to Developing Countries //

European Journal of Environmental Law. – 2018. – Vol. 7(2). – P. 112–131.

https://rwi.lu.se/wp-content/uploads/2024/06/Right-to-a-Healthy-Environment-in-

SEA.pdf

12. O‘zbekiston Respublikasining “Chiqindilar to‘g‘risida”gi Qonuni. 2002-yil

5-aprel, O‘RQ-4-son // O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi. –

2002. – 5-son. – 33-modda. https://lex.uz/uz/docs/-42423

13. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat

qo‘mitasining 2019-yil 17-oktyabrdagi 12-son qarori. Ro‘yxat raqami 3197. – 2019-

yil 19-noyabr. https://lex.uz/uz/docs/-4600882

14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-apreldagi PQ-4291-

son “2019–2028-yillar davrida qattiq maishiy chiqindilar bilan bog‘liq ishlarni amalga

oshirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. https://lex.uz/docs/-4291729

15. Tennant M. Landfill Directive Implementation in Europe // Environmental

Policy and Law. – 2016. – Vol. 46(2). – P. 108–117.

16. Giusti L. A review of waste management practices and their impact on

human health // Waste Management. – 2009. – Vol. 29(8). – P. 2227–2239.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19401266/

17. Lohri C.R., Camenzind E.J., Zurbrügg C. Financial sustainability in

municipal solid waste management // Waste Management. – 2014. – Vol. 34(2). – P.

542–552.

18. OECD. Extended Producer Responsibility: Updated Guidance for Efficient

Waste Management. – Paris: OECD Publishing, 2016. – 153 p.

19. Van Acoleyen M., Czernik A., Gawlik B.M. Waste as a Resource: The

Circular Economy Approach. – Luxembourg: EC JRC, 2019. – 88 p.

https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC133158

20. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 4-yanvardagi PF-5-son

Farmoni. Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi: https://www.lex.uz/uz/docs/-

6732832

Published

2026-05-06

How to Cite

Rajabov Asilbek Ortig‘ali o‘g‘li. (2026). O‘ZBEKISTONDA CHIQINDI POLIGONLARINI BOSHQARISHNING HUQUQIY ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH: MUAMMOLAR, ISTIQBOLLAR VA TAVSIYALAR . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 68(4), 247-257. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/28234