SIL KASALLIGI QOʻZGʻATUVCHISINING ANTIBIOTIKLARGA REZISTENTLIK XUSUSIYATI: ZAMONAVIY MOLEKULYAR-GENETIK MEXANIZMLAR VA EPIDEMIOLOGIK XUSUSIYATLARI

Authors

  • Abdurahmonova Karima Rashiddinovna Author
  • Dadamurodov Shohruz Sherzodovich Author
  • Abduvoitov Vohidjon Xasan o’g’li Author
  • Muxamadov Yahyoxon Yo‘ldoshxon o’g’li Author

Keywords:

Kalit soʻzlar: Mycobacterium tuberculosis, koʻp dorilarga chidamli sil (MDR- TB), keng dorilarga chidamli sil (XDR-TB), rpoB, katG, bedaquilin, BPaLM rejimi, butun genomli sekvenirlash, antimikrob rezistentlik, Markaziy Osiyo.

Abstract

ANNOTATSIYA 
Maqolada  sil  kasalligi  qoʻzgʻatuvchisi        Mycobacterium  tuberculosis  ning 
birinchi  va  ikkinchi  qator  antitubekulyoz  preparatlarga  rezistentligini  belgilovchi 
molekulyar-genetik  mexanizmlar,  jahon  va  Markaziy  Osiyo  mintaqasidagi 
epidemiologik  holat  hamda  yangi  qisqa  muddatli  rejimlar  (BPaL/BPaLM)  ning 
samaradorligi  tahlil  qilingan.  Ishda  2010–2025-yillarda  nashr  etilgan  95  dan  ortiq 
tadqiqot  natijalari  sintez  etilib,  rpoB,  katG,  inhA,  embB,  gyrA,  Rv0678  genlaridagi 
nuqtaviy mutatsiyalar, efflyuks tizimi faolligi va devor tarkibidagi mikolik kislotalar 
moduliyatsiyasining  rezistent  fenotipni  shakllantirishdagi  roli  koʻrib  chiqilgan. 
Olingan  natijalar  shuni  koʻrsatadiki,  MDR/RR-TB  ulushi  mintaqada  hamon  yuqori 
darajada  saqlanmoqda;  bedaquilinga  orttirilgan  rezistentlik  esa  yangi  xavotirli 
tendensiya hisoblanadi. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI

1. World Health Organization. Global Tuberculosis Report 2024. Geneva: WHO

Press, 2024. 68 p. ISBN 978-92-4-010153-1.

2. Bayat Bodaghi A., Shariati A., Shamseddin J., et al. Mechanisms of Antibiotic

Resistance and Novel Therapeutic Approaches for Mycobacterium tuberculosis: A Narrative Review // Health Science Reports. 2025. Vol. 8, № 10. Article

71313. DOI: 10.1002/hsr2.71313.

3. Zhang S., Cheng J., Tang Y. Drug resistance mechanisms in Mycobacterium

tuberculosis infection and challenges in vaccine development // Frontiers in

Pharmacology. 2026. Vol. 17. Article 1762214. DOI:

10.3389/fphar.2026.1762214.

4. Poulton N. C., Rock J. M. Unraveling the mechanisms of intrinsic drug resistance

in Mycobacterium tuberculosis // Frontiers in Cellular and Infection Microbiology.

2022. Vol. 12. Article 997283. DOI: 10.3389/fcimb.2022.997283.

5. Jones R. M., Adams K. N., Eldesouky H. E., Sherman D. R. The evolving biology

of Mycobacterium tuberculosis drug resistance // Frontiers in Cellular and Infection

Microbiology. 2022. Vol. 12. Article 1027394. DOI:

10.3389/fcimb.2022.1027394.

6. The CRyPTIC Consortium. Genome-wide association studies of global

Mycobacterium tuberculosis resistance to 13 antimicrobials in 10,228 genomes

identify new resistance mechanisms // PLoS Biology. 2022. Vol. 20, № 8.

e3001755. DOI: 10.1371/journal.pbio.3001755.

7. Conradie F., Diacon A. H., Ngubane N., et al. Bedaquiline, pretomanid, and

linezolid for treatment of extensively drug-resistant tuberculosis (Nix-TB) // The

New England Journal of Medicine. 2020. Vol. 382, № 10. P. 893–902. DOI:

10.1056/NEJMoa1901814.

8. Merker M., Barbier M., Cox H., et al. Compensatory evolution drives multidrug-

resistant tuberculosis in Central Asia // eLife. 2018. Vol. 7. e38200. DOI:

10.7554/eLife.38200.

9. Gegia M., Saidova A., Parpieva N., et al. Trends, Characteristics and Treatment

Outcomes of Patients with Drug-Resistant Tuberculosis in Uzbekistan: 2013–2018

// International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021. Vol.

18, № 9. Article 4775. DOI: 10.3390/ijerph18094775.

10. Nasiri M. J., Calcagno A., Hosseini S. S., et al. Mutations and insights into the

molecular mechanisms of resistance of Mycobacterium tuberculosis to first-line

anti-tuberculosis drugs // Journal of Global Antimicrobial Resistance. 2023. Vol.

32. P. 39–51. DOI: 10.1016/j.jgar.2022.12.013.

Published

2026-05-11

How to Cite

Abdurahmonova Karima Rashiddinovna, Dadamurodov Shohruz Sherzodovich, Abduvoitov Vohidjon Xasan o’g’li, & Muxamadov Yahyoxon Yo‘ldoshxon o’g’li. (2026). SIL KASALLIGI QOʻZGʻATUVCHISINING ANTIBIOTIKLARGA REZISTENTLIK XUSUSIYATI: ZAMONAVIY MOLEKULYAR-GENETIK MEXANIZMLAR VA EPIDEMIOLOGIK XUSUSIYATLARI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 69(1), 150-158. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/29330