SHEKISPIRNING QIROL LIR TRAGEDIYASIDA INSONIY ONG VA FOJEAVIY TANLOVLAR TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Qirol Lir, tragediya, dramatik konflikt, oilaviy ziddiyatlar, xiyonat, soxta sevgi, yovuzlik, siyosat va psixologik tahlil, ma’naviy ko‘rlik, hokimiyat, axloqiy ideallik, halollik va sadoqat.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada William Shakespearening King Lir tragediyasi
insoniy ong, axloqiy tanlov va hokimiyat muammosi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi.
Tadqiqotda asarning dramatik tuzulishi, obrazlari tizimi hamda ramziy qatlamlari
ilmiy-nazariy yondashuv asosida ko‘rib chiqiladi. Xususan, Qirol Lir obrazining ruhiy
evolyutsiyasi, ma’naviy ko‘rlik fenomeni va kechikkan anglash jarayoni tragediyaning
markaziy g‘oyaviy omillar sifatida talqin etiladi. Maqolada Kordeliya, Goneril va
Regan obrazlari o‘rtasidagi axloqiy qarama-qarshilik inson tabiatining murakkab
psixologik qirralarini ochib beruvchi vosita sifatida yoritiladi. Asar markazida —
qarigan Qirol Lir turadi. U uch qizi orasida qirolligini taqsimlashga qaror qiladi va
qaysi qizi ko‘proq sevishini so‘rab, ularning so‘zlariga qarab meros ulushini belgilaydi.
Katta qizlar Gonoril va Regan yolg‘on maqtovlar bilan otasining e’tiborini qozonishsa,
eng kenjasi Kordeliya — samimiy va sodda javobi uchun merosdan mahrum etiladi.
Keyinchalik Lir qizlarining asl yuzini ko‘rib, xorlik va iztirobli kunlarni boshdan
kechiradi. O‘zining xatosini anglab yetgan qirol ruhiy iztiroblarga tushib, telbalik
darajasigacha yetadi. Shuningdek, hokimiyat va insoniylik o‘rtasidagi ziddiyatning
falsafiy hamda antropologik mohiyati tahlil qilinadi. Asar achchiq va fojiali yakun
bilan tugaydi. Tadqiqot filologiya yo‘nalishida tahsil olayotgan talabaning nazariy
bilimlari hamda badiiy tafakkuriga tayangan holda yozilgan bo‘lib, unda asarning
estetik, tarbiyaviy va ma’naviy ahamiyati ochib beriladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. William Shakespeare. King Lear. London: Arden Shakespeare nashri.
2. Bradley, A. C. Shakespearean Tragedy. London: Macmillan.
3. Bloom, Harold. Shakespeare: The Invention of the Human. New York: Riverhead
Books.
4. Wells, Stanley. Shakespeare: A Life in Drama. Cambridge University Press.
5. William Shakespeare. King Lear. – London: Penguin Classics, 2005.
6. William Shakespeare. King Lear / Edited by R. A. Foakes. – London: Arden
Shakespeare, 1997.
7. A. C. Bradley. Shakespearean Tragedy: Lectures on Hamlet, Othello, King Lear
and Macbeth. – London: Macmillan, 1904.
8. Harold Bloom. Shakespeare: The Invention of the Human. – New York: Riverhead
Books, 1998.
9. Jan Kott. Shakespeare Our Contemporary. – London: Routledge, 1964.
10. Stephen Greenblatt. Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare. –
New York: W. W. Norton & Company, 2004.
11. Michael Hattaway. The Cambridge Companion to Shakespearean Tragedy. –
Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
12. Qayumov A. Jahon adabiyoti tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 2004.
