ENDOKRIN TIZIM PATOFIZIOLOGIYASI: GIPOTALAMO-GIPOFIZAR TIZIM VA BUYRAK USTI BEZI FUNKSIYASI BUZILISHLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: endokrin tizim, patofiziologiya, gipotalamus, gipofiz, buyrak usti bezi, kortizol, AKTG, Kushing sindromi, Addison kasalligi, adrenal yetishmovchilik.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada endokrin tizim patofiziologiyasi, xususan,
gipotalamo-gipofizar tizim hamda buyrak usti bezlari funksiyasining buzilish
mexanizmlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Endokrin tizim organizmda modda
almashinuvi, o‘sish, stressga javob, qon bosimi, immun javob, suv-tuz muvozanati va
reproduktiv faoliyatni boshqaruvchi murakkab biologik tizimdir. Gipotalamus, gipofiz
va buyrak usti bezlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik ayniqsa stress reaksiyasi va kortizol
sekretsiyasida muhim o‘rin tutadi. Maqolada gipotalamo-gipofizar-buyrak usti o‘qi,
gipofiz gormonlari yetishmovchiligi, giperkortitsizm, buyrak usti bezi
yetishmovchiligi, Addison kasalligi, Kushing sindromi va adrenal kriz kabi
holatlarning kelib chiqish sabablari, patogenezi, klinik belgilari hamda diagnostik
yondashuvlari yoritiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Tsigos C. Stress: Endocrine Physiology and Pathophysiology. Endotext, NCBI
Bookshelf, 2020.
2. Babic N. Endocrine Testing Protocols: Hypothalamic Pituitary Adrenal Axis.
Endotext, NCBI Bookshelf, 2023.
3. Huecker M.R. va boshqalar. Adrenal Insufficiency. StatPearls, NCBI Bookshelf,
2023.
4. Society for Endocrinology. Adrenal Crisis Information. Clinical Guidance.
5. MSD Manual Professional Version. Cushing Syndrome.
6. Juszczak A. va boshqalar. Cushing’s Syndrome. Endotext, NCBI Bookshelf, 2024.
7. Bornstein S.R. va boshqalar. Diagnosis and Treatment of Primary Adrenal
Insufficiency: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical
Endocrinology & Metabolism, 2016.
