NEFT QAZIB CHIQARISHDA CHUQURLIK NASOSLARI ISHI KO’RSATGICHLARIGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: neft, nasos, chuqurlik, quduq, qum, erigan gaz, parafin, egrilanish, suv, shtanga. Ключевые слова: нефть, насос, глубинный, скважина, песок, растворенный газ, парафин, кривизна, вода, штанг. Key words: oil, pump, deep, well, sand, dissolved gas, paraffin, curvature, water, rod.Abstract
АNNOTATSIYA
Ushbu maqolada neft quduqlari xom-ashyosi tarkibiy qismlari o‘zgarishiga
bog‘liq ravishda chuqurlik nasoslarning ish qobiliyatiga ta’sir etuvchi omillar va uni
bartaraflash usullarini tadqiq qilish orqali quduqlardan neft olish miqdorini oshirish
ishning asosiy vazifasi qilib qo‘yildi. Neft konlaridagi mahsuldor qatlamlarni suvlanish
darajasining oshib ketganligi mexanik holatda qazib olish jarayonida, yig‘ish va tovar
neftni tayyorlashda murakkabliklarni keltirib chiqaradi. Bunday turdagi
murakkabliklarga teskari turdagi katta qiymatga ega bo‘lgan va qovushqoq suvneft
emulsiyalarining paydo bo‘lishidir. Shtangali chuqurlik nasoslarlari ishlatish
jarayonlarida sodir bo‘ladigan murakkabliklar va ularni nasoslarning ish
ko‘rsatgichlariga ta’sir etishini bartaraf qilish choralarini takomillashtirish
muammolari bo‘yicha ko‘pgina olimlar ilmiy ish olib borishgan. Barqaror
emulsiyalar shtangali chuqurlik nasos (shtangali chuqurlik nasoslari) qo‘llanilganda
shtangalarni uzilib ketishiga, markazdan qochma elektr nasos (MQEN) da elektr
qismlarini uzilishiga va BED (botma elektr dvigatellarni) o‘z muddatidan oldin
ta’mirlash ishlarini olib borishni talab qiladi. Shtangali chuqurlik nasoslarining
kamerasini to‘liq suyuqlik bilan to‘lmaganligi tufayli hamda shtangaga beriladigan
cho‘zuvchi kuchlanishning ta’sirida markazdan qochma elektr nasosning ishchi
organlarida gidravlik qarshilikni kuchayishi hisobiga kunlik uzatish ko‘rsatgichi 2
martaga kamayib ketadi. Neft qazib chaqrishda chuqurlik nasoslarni ishlatish jarayoni
ish ko‘rsatkichlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan olillar, ya’ni neft tarkibidagi erigan
gazlarning ajralib chiqishi, qum zaralari, og‘ir uglevodorodlarning quduq ko‘targilari va nasos ishchi qismlarida chukib qolishi kabi salbiy olillari va ta’sir oqibatlari haqida
ma’lumotlar keltirilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Адонин А.Н. Добыча нефти штанговыми насосами. − М.: Недра, 1979. −
213 с.
2.Алиев Т.М., Тер-Хачатуров А.А. Автоматический контроль и
диагностика скважинных штанговых насосных установок. − М.: Недра, 1988.
3. Позднышев Г.Н. Стабилизация и разрушение нефтяных эмульсий. − М.:
Недра, 1982. − 221 с.
4. O‘.Z.Bobomurodov. Quduqlarni chuqurlik nasoslari yordamida ishlatish va
nasocning ish ko‘rsatkichlariga ta’sir etuvchi omillarni bartaraf etuvchi usullarini
takomillashtirish: 5А311901-“Neft va gaz konlarini ishga tushirish va ulardan
foydalnish” mutaxass. Mag. Dissertatsiya.Qarshi.2015. -90 b.
5. Мавланов З. А., Абдиразаков А. И., & Машарипов А. Н. (2023).
Современные принципы проектирования разработки нефтяных, газовых и
газоконденсатных месторождений. Экономика и социум, (12 (115)-1), 1206-1209.
