EKOLOGIK MATBAA: BARQAROR BOSMA TEXNOLOGIYALAR VA EKOLOGIK MATERIALLARDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Barqarorlik, ekologik material, barqaror ishlab chiqarish, bosma materiallar, FSC.Abstract
Annotatsiya: Matbaa sanoati mahsulot ishlab chiqarishda qog‘oz, siyoh kabi
asosiy materiallarga ehtiyoj sezadi. Ushbu materiallarni ishlab chiqarishda qisman
tabiiy resurslardan, asosan esa neft-kimyo mahsulotlaridan foydalaniladi. Materiallar
ishlab chiqarish jarayonida zarur bo‘lgan energiya va resurslardan foydalanish
natijasida yuzaga keladigan ekologik omillar ekologik materiallardan foydalanishni
zaruratga aylantirmoqda. Kundalik ravishda ortib borayotgan ekologik muammolar va
tashvishlar ko‘plab sohalarda ekologik hamda barqaror mahsulotlarni loyihalash va
ishlab chiqarishni talab etmoqda. Birlashgan Millatlar Tashkilotining barqaror
rivojlanish maqsadlarida ham ko‘rsatib o‘tilgan mas’uliyatli ishlab chiqarish va
iste’mol doirasida tabiiy resurslardan samarali foydalanish, ekologik chiqindilarni
minimallashtirish, qayta ishlash orqali mahsulotlarni qayta foydalanishga yo‘naltirish
hamda chiqindi miqdorini kamaytirish barqaror ishlab chiqarishni ta’minlash nuqtai
nazaridan muhim hisoblanadi. Matbaa sanoatida qo‘llaniladigan materiallarning imkon
qadar tabiiy tarkibli va qayta ishlashga mos bo‘lishi ham barqaror ishlab chiqarishni
qo‘llab-quvvatlaydi. Shu nuqtai nazardan, ushbu tadqiqotda matbaa sanoati uchun
barqaror va ekologik materiallar o‘rganilib, matbaa sohasi doirasida mazkur masalaga
e’tibor qaratish hamda ilmiy adabiyotlarga hissa qo‘shish maqsad qilingan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati.
1. Acar Büyükpehlivan, G., Oktav, M., Özdemir, L., & Ural, E. (2022). Baskı
mürekkepleri temel terimlerinin tanımlanması. Avrasya Terim Dergisi, 10(1), 1–6
2. Beyazyol, E., & Ataman Gökçen, B. Sürdürülebilirlik raporlaması ve BİSY
sürdürülebilirlik endeksine tabi şirketlerde bir araştırma. Marmara Üniversitesi Öneri
Dergisi, 18(59), 2023. 110–145.
3. Berber, F. Ekolojik malzemenin tasarımdaki yeri ve ekolojik malzemeyle
mimari konut tasarımı (Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi Fen Bilimler Enstitüsü
Mimarlık Anabilim Dalı.2012.
4. Hayta, P. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Temel Alanında Akademik
Çalışmalar – IV. In Doç. Dr. C. Kahraman (Ed.), 10. Bölüm: Karton Ambalaj
Üretiminin İncelenmesi.2023. (s. 143). Karadeniz Kitap Yayını.
5. Han, N., Zhang, J., Hoang, M., Gray, S., & Xie, Z. A review of process and
wastewater reuse in the recycled paper industry. Environmental Technology and
Innovation, 24, 2021. 1–2
6. Hayta, P., Oktav, M., Özomay, Z., & Ateş Duru, Ö. Yenilenebilir maddelerle
hazırlanan cyan renk ofset baskı mürekkebinin basılabilirlik analizleri. Anadolu Orman
Araştırmaları Dergisi, 8(2), 2022. 111–115
7. Hayta, P., & Oktav, M. Yenilenebilir kaynakların mürekkep üretiminde
kullanılabilirliğinin incelenmesi. Muş Alparslan Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi,
8(2), 2020. 805–810
8. Gaziulusoy, A. I., & Brezet, H. Design for system innovations and transitions:
A conceptual framework integrating insights from sustainablity science and theories of
system innovations and transitions. Journal of Cleaner Production, 108, 2015. 558–
568.
9. The United Nations. Sustainable Development Agenda. https://ww
w.un.org/sustainabledevelopment/development-agenda/. Erişim Tarihi:10.08.2023.
10. Çağlar, T. Basım endüstrisinde sürdürülebilirlik yaklaşımı: Karton etiket
üretimi üzerine bir çalışma (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri
Enstitüsü. 2021.
11. Çavuldur, Z. L. Geri dönüşümlü kağıt hamurunun görsel sanatlar eğitiminde
kullanımı ve çevre eğitimine yönelik katkıları: Bir eylem araştırması (Doktora Tezi).
Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.2018.
12. Ceran, E. B. Kurumsal sürdürülebilirlik kavramı ve ölçümüne ilişkin bir ön
çalışma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(özel sayı), 2017. 59–70
13. Ülgen, M., Oktav, M., & Gençoğlu, E. N. (2008). Matbaacının kağıt hakkında
bilmesi Gerekenler. Basev Yayınları.2008.
14. FSC. What’s in a label? https://fsc.org/en/what-the-fsc-labels-m ean. Erişim
Tarihi:13.08.2023.
15. Karagöz, Ü., Kaymakçı, A., Çağrı Bayram, B., Hakan Akyıldız, M., Ateş, S.,
& Karagöz, F. I. Ulusal Akdeniz Orman ve Çevre Sempozyumu, 26-28 Ekim,
Kahramanmaraş. 2011. ss. 709–719
16. Lipiak, J., & Salwin, M. The improvement of sustainability with reference to
the printing industry – Case study. International ScientificTechnical Conference
Manufacturing: Advances in Manufacturing II, 19-22 May, Poznan, Poland, 2019. ss.
254–266.
17. Özomay, Z. Kağıt ve kartonun yapısal özelliklerinin basılabilirlik
parametrelerine etkisinin incelenmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Fen
Bilimleri Enstitüsü.2016
18. Oduncu, S. Grafik tasarımın sürdürülebilirlik içerisindeki rolü ve bioposter
tasarımı. Idil Journal of Art and Language, 9(67), 2020. 481–496
19. Özdemir, L., & Oktav, M. Sosyal, beşeri ve idari bilimler temel alanında
akademik çalışmalar –IV. In C. Kahraman (Ed.), 15. Bölüm: Basım sektöründe atıklar
ve geri dönüşüm açısından değerlendirilmesi (s. 237). Karadeniz Kitap Yayını.2023.
20. Tufan, M. Z., & Özel, C. Sürdürülebilirlik kavramı ve yapı malzemeleri için
sürdürülebilirlik kriterleri. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji
Dergisi, 2(1), 2018. 9–13
21. Türkoğlu, T., & Tolunay, A. FSC Orman yönetim sertifikasının Muğla
ormanlarına etkisinin nitel olarak araştırılması. Akdeniz ormanlarının geleceği:
Sürdürülebilir toplum ve çevre, 22–24 Ekim, 2014. pp. 506–517
22. Saijonkari-Pahkala, K. (2001). Non-wood plants as raw material for pulp and
paper. MTT agrifood research Finland, plant production research (Academic
Dissertation). University of Helsinki. 2001.
23. Şahİn, S. Mobilya tasarımında ekolojik malzeme açısından kağıt kullanımı.
Kocaeli Üniversitesi Mimarlık ve Yaşam Dergisi, 3(1), 2018. 53–61
24. Selamet, S. (2012). Sürdürülebilirlik ve grafik tasarım. ZKÜ Sosyal Bilimler
Dergisi, 8(15), 2012. 125–148.
