AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TIZIMLARIDA TARMOQ TRAFIGINI HIMOYALASH USULLARINI DASTURIY TA’MINOTINI ISHLAB CHIQISH
Keywords:
Keywords: tarmoq xavfsizligi, paket filtrlash, Snort, IDS/IPS, firewoll, DPI, VPN, SSL/TLS, kibertahdidlar, axborot xavfsizligi.Abstract
Abstract: Ushbu maqolada tarmoq trafigini himoyalovchi dasturiy vositalarni
ishlab chiqish masalasi koʻrib chiqilgan. Zamonaviy korporativ va shaxsiy tarmoqlarda
kiberatakalarga qarshi kurash tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada paket
filtrlash, chuqur paket tahlili (DPI), intruziyalarni aniqlash va oldini olish tizimlari
(IDS/IPS), shuningdek VPN va SSL/TLS protokollari asosida ishlaydigan himoya
vositalari batafsil tahlil qilingan. Ishlab chiqilgan dasturiy yechim Python va Scapy
kutubxonasi yordamida amalga oshirilgan boʻlib, real vaqt rejimida tarmoq trafigini
kuzatish, shubhali paketlarni aniqlash va zararli faoliyatni bloklash imkonini beradi.
Tajriba natijalari ishlab chiqilgan tizimning SQL-injection, DoS va port skanerlash
hujumlarini 94.7% aniqlik bilan aniqlashini koʻrsatdi. Tizim Oʻzbekiston milliy
standarti Oʻz DSt ISO/IEC 27001 talablariga muvofiq sertifikatlanishga
moslashtirilgan
References
ADABIYOTLAR
1. Cisco Annual Internet Report (2022-202. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PF-6079-sonli farmoni: ‘Raqamli
Oʻzbekiston 2030’ strategiyasi. Toshkent, 2020.
3. W. Stallings, Network Security Essentials: Applications and Standards. 6th
ed. Pearson, 2017.
4. B. Schneier, Secrets and Lies: Digital Security in a Networked World. Wiley,
2015.
5. M. Roesch, “Snort — Lightweight Intrusion Detection for Networks,”
USENIX LISA, 1999.
6. E. Scarfone, P. Mell, Guide to Intrusion Detection and Prevention Systems.
NIST SP 800-94, 2007.
7. T. Dierks, E. Rescorla, The Transport Layer Security (TLS) Protocol Version
1.3. RFC 8446, IETF, 2018.
8. Python Software Foundation, Python 3.11 Documentation.
https://docs.python.org/3.11, 2024.
9. A. Tanenbaum, D. Wetherall, Computer Networks. 5th ed. Pearson, 2011.
10. OWASP Foundation, OWASP Top 10 Security Risks.
https://owasp.org/top10, 2021.
11. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi.
Oʻzbekiston kibertahdidlar hisoboti 2023. Toshkent, 2023.
12. Xoliqov A., Yoʻldoshev B., “Tarmoq xavfsizligini ta’minlashda ochiq kodli
vositalar samaradorligi,” Axborot texnologiyalari jurnali, 2023, 3-son, 28–35-betlar. 27). Cisco Systems, San Jose, 2024.
