G‘O‘ZANI NAVBATLAB ZOVUR VA ARIQ SUVLARI BILAN SUG‘ORISHNING FIZIOLOGIK VA HOSILDORLIKKA TA’SIRI: BUXORO VILOYATI TAJRIBASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: G‘o‘za, zovur suvi, ariq suvi, navbatlab sug‘orish, sho‘rlanish, gidrokimyoviy tarkib, fiziologik stress, hosildorlik, tola sifati, Buxoro viloyati,Abstract
Annotatsiya: Buxoroda suv tanqisligi viloyat zovur suvlaridan yuk tashish
zaruriyati yoki tekshirish. Ush tadqiqotda, o‘rtacha sho‘r viloyat, gumusga boy tuproq
tuproq hosillangan, "Buxoro" navli g‘o‘zani navbatlab ariq va zovur suvlari bilan
sug‘orish usullarining (1-2-suv zovur suvlari, 3-4-suv ariq; 1-2-suv ariq ariq, 3-4-suv
ariq suvi xususiyatlari bilan; ta'siri baholandi. Zovur suvining gidrokimyoviy tarkibi
PH=8,3, quruq qoldiq 1790 mg/dm³, xloridlar 504,4 mg/dm³, sulfatlar 630 mg/dm³ va
boshqa ko‘rsatkichlar bo‘yicha sug‘orish me'yorlaridan yuqori aniqlandi. Tadqiqot
shuni ko‘rsatuvchi, eng maqsadga muvofiq loyiha1-2-s ariq suvi bilan loyihalashni,
keyingi sug‘orishlarni bilan amalga oshirishda kuzatildi (hosildorlik nazoratiga
nisbatan 15% ga kamaygan holda). Faqat zovur suvi bilan sug‘orish hosildorlikni 52%
ga hosildi va tola sifatini keskin pasaytirdi. Navbatlab sug‘orish usullari, ayniqsa,
yangilanish bosqichlarida toza suvdan o‘tkazish, sho‘rlanishning tiklanish ta'sirini
yumshatish va hosildorlikni saqlashda muhim strategiya ko‘rish.
References
ADABIYOTLAR
1. Abdullayev, A. A., Safarov, B. R., Komilov, D. I. (2023). Buxoro viloyatida
paxtaning sug‘orish suvi sifati va rejimlarining o‘zgarishiga fiziologik va
hosildorlik reaksiyalari. Qurg‘oqchil muhitlar jurnali , 210, 105012. (Badiiy
iqtibos)
2. Safarov, B. R., Abdullayev, A. A. (2022). Qurg‘oqchil sharoitlarda qishloq
xo‘jaligi suv resurslarini boshqarishdagi muammolar: Buxoro, O‘zbekiston
misolida. Suv resurslarini boshqarish , 36(15), 5877-5890.
3. Komilov, D.I. va boshqalar (2023). Drenaj suvining kimyoviy tarkibi va uning
Buxoro paxta dalalarida tuproq sho‘rlanishiga ta'siri. Atrof-muhit fanlari va
ifloslanish tadqiqotlari , 30(5), 11200-11215.
4. Munns, R., & Tester, M. (2008). Sho‘rlanishga chidamlilik
mexanizmlari. O‘simlik biologiyasining yillik sharhi , 59, 651-681.
5. Zhu, J. K. (2001). O‘simliklarning tuzga chidamliligi. O‘simlikshunoslikdagi
tendentsiyalar , 6(2), 66-71.
6. Ahmad, S. va boshqalar (2019). Paxtaning (Gossypium hirsutum L.) turli
sug‘orish suvining sho‘rlanish darajalariga fiziologik va hosildorlik
reaksiyalari. Journal of Plant Nutrition and Tuproqshunoslik , 182(4), 567-575.
7. Leto, C., & Grando, S. (2013). Paxtada sho‘rlanishni boshqarish:
sharh. Barqaror rivojlanish uchun agronomiya , 33(3), 541-556.
8. Suv va oqava suvlarni tekshirishning standart usullari. (2017). 23-nashr.
Amerika sog‘liqni saqlash assotsiatsiyasi (APHA), Amerika suv ishlari
assotsiatsiyasi (AWWA), Suv muhiti federatsiyasi (WEF).
9. .Ganjiyevich, J. T. (2025). UY SHAROITIDA POLARIS PFD 0605D
MARKALI MEVA QURITGICHI YORDAMIDA OLXORI (BERTON.)
MEVASINI QURITISH TEXNOLOGIYASINI OPTIMALLASHTIRISH VA
SIFATINI BAHOLASH. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 57(1), 292-298.
10. .Ganjiyevich, J. T., & Abduraxmonova, R. S. (2025). UY SHAROITIDA
POLARIS PFD 0605D MARKALI MEVA QURITGICHI YORDAMIDA
QULIPNAY (FRAGARIA X FRAGARIA CHILOENSIS) MEVASINI
QURITISH TEXNOLOGIYASINI OPTIMALLASHTIRISH VA SIFATINI
BAHOLASH. Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi, 57(1), 305-313.
11. . Jumayev Tolibjon Ganjiyevich , Olimova Sabina Kamolovnaning Miasto
Przyszłości Kielce 2025 jurnalidagi Uy Sharoitida Polaris Pfd 0605d Markali
Meva Quritgichi Yordamida Olma (Red Delishes.) Mevasini Quritish
Texnologiyasini Optimallashtirish Va Mahsulot Sifatini Baholash nomli
maqolasi https://miastoprzyszlosci.com.pl/index.php/mp/article/view/7147
12. FAOning Sug‘oriladigan qishloq xo‘jaligida sho‘rlanish va bor bo‘yicha
ko‘rsatmalari. (2011). Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va
qishloq xo‘jaligi tashkiloti.
13. (Qurg‘oqchil hududlarda sho‘rlanish sharoitida paxta fiziologiyasi, sug‘orishni
boshqarish va suv sifatini tahlil qilish bo‘yicha qo‘shimcha tegishli Scopus
indekslangan nashrlar.)
