MARKAZIY BANK PUL-KREDIT SIYOSATI VA INFLYATSIYAGA QARSHI CHORALAR: MARKAZIY OSIYO DAVLATLARI MISOLIDA QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
Kalit so'zlar: markaziy bank, pul-kredit siyosati, inflyatsiya, asosiy stavka, inflyatsion taqliddi, transmission mexanizm, makroprudensial siyosat, Markaziy Osiyo, monetar instrumentlar.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mintaqasidagi besh davlat — O'zbekiston,
Qozog'iston, Qirg'iziston, Tojikiston va Turkmaniston markaziy banklarining pul-
kredit siyosati instrumentlari, ularning amaliy qo'llanilishi va inflyatsiyaga qarshi
choralari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqotda 2024–2026 yillar oralig'idagi
makroiqtisodiy ko'rsatkichlar — asosiy (qayta moliyalashtirish) stavkasi, iste'mol
narxlari indeksining dinamikasi, valyuta kursi rejimlari va prudensial choralar nuqtai
nazaridan o'rganilgan. Tahlil shuni ko'rsatdiki, mintaqaning to'rt davlati inflyatsion
taqliddi (inflation targeting) rejimini qabul qilgan bo'lsa, Turkmaniston qattiq valyuta
kursi rejimini saqlab kelmoqda. Inflyatsiyaning eng yuqori darajasi (11–12 foiz)
Qozog'iston va Qirg'izistonda kuzatilmoqda, eng pasti esa Tojikistonda (taxminan 3,5
foiz) qayd etilgan. Maqolada har bir davlatning pul-kredit siyosatining samaradorligini
belgilovchi institutsional, strukturaviy va tashqi omillar tahlil qilinib, mintaqa
darajasidagi muvofiqlashtirilgan choralar zarurligi asoslangan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Mishkin, F. S. (2019). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets.
12th ed. Pearson Education.
2. Svensson, L. E. O. (2010). Inflation Targeting. In: Handbook of Monetary
Economics, vol. 3B, pp. 1237–1302.
3. Mohanty, M. S., & Turner, P. (2008). Monetary policy transmission in emerging
market economies: what is new? BIS Papers, No. 35.
4. Bank for International Settlements (BIS). (2021). Macroprudential policy
frameworks, instruments and indicators: a review. BIS Working Papers.
5. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2026). Asosiy stavka bo'yicha matbuot
relizlari. https://cbu.uz
6. National Bank of Kazakhstan. (2026). Press releases on the base rate and monetary
policy reports. https://nationalbank.kz
7. National Bank of the Kyrgyz Republic. (2026). Monetary Policy Reports, Q1–Q4
2025. https://nbkr.kg
8. National Bank of Tajikistan. (2026). Press conference materials and refinancing rate
decisions. https://nbt.tj
9. International Monetary Fund. (2025). Republic of Uzbekistan, Republic of
Kazakhstan, Kyrgyz Republic, Republic of Tajikistan, Turkmenistan: Article IV
Consultation Staff Reports.
10. Eurasian Development Bank. (2025). Macro Reviews of Central Asian Economies.
11. Trading Economics. (2026). Central Asia: interest rates and inflation databases.
12. Interfax News Agency. (2025–2026). Central Asia financial and monetary policy
reports.
13. Gazeta.uz. (2026). Markaziy bank: asosiy stavka va inflyatsiya bo'yicha materiallar
to'plami.
14. Spot.uz. (2026). Iqtisodiy yangiliklar to'plami: Markaziy bank, inflyatsiya,
makroiqtisodiy ko'rsatkichlar.
15. The Times of Central Asia. (2025–2026). Reports on central bank decisions and
economic forecasts in Central Asia.