ELEKTR TAQSIMLASH TARMOQLARIDA AVTOMATLASHTIRILGAN MONITORING TIZIMLARINING ENERGIYA SAMARADORLIGIGA TA’SIRI
Abstract
Kirish
Elektr energetikasi har qanday mamlakat iqtisodiyotining muhim asosi
hisoblanadi. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish va taqsimlash jarayonlarida
energiya isroflarini kamaytirish, tizimning ishonchliligi va samaradorligini oshirish
dolzarb vazifalardan biridir. An’anaviy elektr taqsimlash tarmoqlari ko‘pincha eski
texnologiyalar va cheklangan monitoring imkoniyatlari tufayli yuqori energiya
yo‘qotishlariga duch keladi. Bu esa iqtisodiy va ekologik jihatdan salbiy oqibatlarga
olib keladi. Shu sababli, zamonaviy avtomatlashtirilgan monitoring tizimlarini joriy
etish orqali energiya samaradorligini oshirishga bo‘lgan ehtiyoj tobora ortib bormoqda.
Ushbu tezisda elektr taqsimlash tarmoqlarida avtomatlashtirilgan monitoring
tizimlarining energiya samaradorligiga ta’siri atroflicha o‘rganiladi. Xususan, SCADA
(Supervisory Control and Data Acquisition) va ASKUE (Elektr energiyasini hisobga
olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimi) kabi tizimlarning ishlash
prinsiplari, ularning tarmoqdagi energiya isroflarini kamaytirishdagi roli, shuningdek,
aqlli tarmoqlar (Smart Grid) konsepsiyasi doirasida bu tizimlarning ahamiyati tahlil
qilinadi. Tadqiqot natijalari elektr taqsimlash tarmoqlarida energiya samaradorligini
oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berishga qaratilgan.
References
Adabiyotlar Ro‘yxati
[1] Shoyimov Y.Yu. "Elektr energiya nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan
tizimi". O‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2023.
[2] Siddikov I.X. "Energiya nazorati va hisoblashni avtomatlashtirilgan tizimlar".
O‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2024.
[3] Cyberleninka. "Elektr uzatish va taqsimlash tizimlarining ishonchliligini
oshirishda an’anaviy va zamonaviy relelarni tadqiq
qilish".https://cyberleninka.ru/article/n/elektr-uzatish-va-taqsimlash-tizimlarining-
ishonchliligini-oshirishda-an-anaviy-va-zamonaviy-relelarni-tadqiq-qilish
[4] Siemens. "Energy Efficiency in Low-Voltage Power Distribution".
https://www.siemens.com/en-us/content/power-distribution-energy-efficiency/ [5]
ScienceDirect. "Impacts of digitalization on smart grids, renewable energy and
energy efficiency: A review".
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S259017452400268X
[6] Powerside. "Power Flow Analysis: Still a Critical Tool in Modern Electrical
Engineering". https://powerside.com/power-flow-analysis-a-still-critical-tool-in-
modern-electrical-engineering/
[7] The Rearch Point. "What is difference between load flow analysis and State
Estimation". https://therearchpoint.wordpress.com/2022/12/10/what-is-difference-
between-load-flow-analysis-and-state-estimation/
