AVTOSANOAT KORXONALARIDA SHOVQIN VA TITRASH VA UNI MEHNAT UNUMUMDORLIGIGA TA'SIRINI KAMYATIRISH BO'YICHA CHORA-TADBIRLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: mehnat unumdorligi, shovqin ta‘siri, titrash gigiyenasi, individual muhofaza vositalari, kasbiy kasallik, psixofiziologik zo‘riqish, ish va dam olish rejimi, tibbiy nazorat, akustik muhofaza, surunkali ta‘sir.Abstract
Annotatsiya. Hozirgi kunda avtosanoat korxonalarida xodimlarning sog'lig'i va mehnat sharoitlari dolzarb muammo hisoblanadi. Jumladan, shovqin va titrash omillari xodimlarning eshituv qobiliyatiga, asab tizimiga va umumiy holatiga salbiy ta'sir ko'rsatib, ularning mehnat unumdorligini pasaytiradi. Shovqin va titrash darajasi ba'zan xalqaro me'yorlardan ancha yuqori bo'ladi. Tadqiqot davomida avtosanoat korxonalari sexlari va ishlab chiqarish maydonlaridagi shovqin va titrash darajasi maxsus uskunalar yordamida o'lchandi hamda xalqaro standartlar bilan taqqoslandi. Natijada, aksariyat hollarda shovqin va titrash darajasining me'yordan yuqoriligi aniqlandi.
Shuningdek, xodimlar orasida so'rovnoma o'tkazildi va tez-tez uchraydigan eshituv nuqsonlari, bosh og'rig'i, toliqish, diqqat va xotira buzilishlari kabi muammolar aniqlanib, ularning shovqin va titrash omillari bilan bog'liqligi isbotlandi. Bularning barchasi xodimlarning ishga layoqatliligini pasaytiradi va korxona faoliyati samaradorligiga ta'sir qiladi. Shu sababli, avtosanoat korxonalarida shovqin va titrashdagi energiya konsentratsiyasini kamaytirish choralarini ko'rish zarur. Jumladan, yangi uskunalar va texnologiyalarni joriy etish, xodimlarni shaxsiy himoya vositalari bilan ta'minlash, shovqin va titrashni izolyatsiyalash, nazorat o'tkazish va boshqalar shular jumlasidandir. Bunday tadbirlar xodimlarning sog'lig'ini himoya qilish, mehnat unumdorligini oshirish va avtosanoat korxonalari faoliyati samaradorligini ta'minlashga xizmat qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Altin, R., Gundogdu, O., & Bardakoglu, O. (2015). Avtomobilsozlik
sanoatidagi shovqin va tebranishning ta'siri: Sharh. Mehnat muhofazasi va xavfsizlik
jurnali, 3(2), 95-104.
2. Burdorf, A., & Sorock, G. (1997). Orqa kasalliklari xavf omillari uchun
ijobiy va salbiy dalillar. Skandinaviya mehnat, atrof-muhit va salomatlik jurnali, 23(4),
243-256.
3. Ising, H., & Kruppa, B. (2004). Shovqin oqibatida yuzaga kelgan
salomatlik muammolari: Oxirgi 25 yildagi adabiyotlardagi dalillar. Shovqin va
salomatlik, 6(22), 5-13.
4. Koh, D., & Jeyaratnam, J. (1998). Singapurda avtomobilsozlik sanoatida
shovqin tufayli eshituv qobiliyati pasayishi. Singapur tibbiyot akademiyasi yilnomasi,
27(4), 555-559.
5. Leventhall, G., Pelmear, P., & Benton, S. (2003). Past chastotali shovqin
va uning ta'siri bo'yicha nashr etilgan tadqiqotlar sharhi.
https://www.gov.uk/government/publications/low-frequency-noise-research saytidan
olindi.
6. Pyykko, I., Pekkarinen, J., & Starck, J. (1986). Avtomobilsozlik
sanoatidagi shovqin va tebranish hamda ularning ishchilar salomatligiga ta'siri. Kasb
kasalliklari tibbiyoti, 1(2), 221-238.
7. Singh, V. P., Mehta, A., & Shakyawar, D. B. (2010). Shovqin ifloslanishi
- Manbalari, ta'siri va nazorati. Insonshunosliki jurnali, 30(3), 181-187.
8. Stansfeld, S. A., & Matheson, M. P. (2003). Shovqin ifloslanishi:
Salomatlikka eshituv organlari bilan bog'liq bo'lmagan ta'siri. Britaniya tibbiyot
byulleteni, 68(1), 243-257.
9. Wilkins, P. A., & Acton, W. I. (1982). Shovqin va baxtsiz hodisalarni
oldini olish. Mehnat muhofazasi va xavfsizlik qo'llanmasi, HS(G) 16.
10. Jahon Sog'liqni Saqlash Tashkiloti. (1999). Jamoat shovqinlari bo'yicha
qo'llanma. https://www.who.int/docstore/peh/noise/guidelines2.html saytidan olindi.
