O‘ZBEKISTONDA OILAVIY TAKAFULNI JORIY ETISH: HUQUQIY ASOSLAR, MINTAQAVIY TAJRIBA VA AMALGA OSHIRISH YO‘LLARI

Authors

  • Usmanov Nematjon Gulomovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: oilaviy takaful, islom sug‘urtasi, islom bank faoliyati, moliyaviy inklyuzivlik, O‘zbekiston, Qirg‘iziston, Markaziy Osiyo, shariat, mutuallik tamoyili, regulyatorlik.

Abstract

 
ANNOTATSIYA 
Ushbu maqola O‘zbekistonda oilaviy takaful sug‘urta tizimini joriy etishning 
huquqiy, iqtisodiy va diniy-axloqiy asoslarini kompleks tarzda tahlil etadi. Tadqiqotda 
2026-yil 27-martda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ-son "Islom 
bank  faoliyati  to‘g‘risida"gi  qonuni  va  unga  hamroh  bo‘lgan  me'yoriy  hujjatlar, 
Markaziy  bank  tomonidan  2024-yil  26-iyulda  tasdiqlangan  3536-son  Nizom  tahlil 
qilinadi. Qo‘shni mamlakatlar — Qirg‘iziston, Qozog‘iston va boshqa Markaziy Osiyo 
davlatlarining takaful sohasidagi qonunchilik tajribasi qiyosiy huquqiy tahlil asosida 
o‘rganiladi. BMTning 2024-yil dekabrdagi Toshkentdagi takaful bo‘yicha «yumaloq 
stol»  sеssiyasi  natijalari  va  2025-yildagi  amaliy  tayyorlov  treninglari  maqolaning 
empirik asosini tashkil etadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, aholining 68 foizi an’anaviy 
bank  xizmatlaridan  diniy  e'tiqod  sababli  foydalanmasligini  inobatga  olgan  holda, 
oilaviy takaful O‘zbekiston moliya bozorida muhim bo‘shliqni to‘ldirishi va moliyaviy 
inklyuzivlikni sezilarli darajada oshirishi mumkin. Maqolada oilaviy takafulni joriy 
etish uchun zarur bo‘lgan minimal qonunchilik bazasi, shariatga mos boshqaruv tizimi 
va regulyatorlik modeli taklif etiladi. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

1. AAOIFI. (2023). Shari'a Standard No. 26: Islamic Insurance (Takaful).

Manama: Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial

Institutions.

2. Alshammari, A. A., Altwijry, O., & Abdul-Wahab, A. (2024). Takaful:

Chronology of establishment in 47 countries. PSU Research Review: An

International Journal, 8(3), 671–705. https://doi.org/10.1108/PRR-09-2021-

0042

3. Asia Plus. (2019). Tajik central bank grants license to the first full-fledged

Islamic bank in Tajikistan. Dushanbe.

4. Central Bank of Azerbaijan. (2026). Islamic Finance Reform Package and

Regulatory Framework Development. Baku.

5. Eurasian Development Bank. (2025). Islamic Finance in Central Asia: Growth

Outlook and Development Prospects. Almaty.

6. Fitch Ratings. (2026). GCC Backing and Regulatory Reforms Driving Central

Asia's Islamic Finance Growth. Retrieved from https://www.fitchratings.com

7. Fitch Ratings. (2026). Prospects for Islamic Finance Development in Central

Asia and Azerbaijan. London.

8. Global Growth Insights. (2026). Which Are the Top 10 Takaful (Islamic

Insurance) Companies in 2026? Retrieved from

https://www.globalgrowthinsights.com/blog/takaful-islamic-insurance-

companies-1075

9. Islamic Financial Services Board (IFSB). (2023). Islamic Financial Services

Industry Stability Report 2023. Kuala Lumpur: IFSB.

10. Mavsiyya, K., et al. (2021). Family Takaful products: A comparative study of

Malaysia and Indonesia. Journal of Islamic Accounting and Business Research,

12(4), 556–572.

11. Moody’s Investors Service. (2025). Islamic Banking Windows to Launch in

Azerbaijan in 2026. New York.

12. Mughal, Z. (2023). Islamic Finance is Growing Tremendously in Central Asia.

Financial IT.

13. National Bank of Tajikistan. (2019). National Bank of Tajikistan has issued a

license to the first Islamic bank in Tajikistan – OJSC Tavhidbank. Dushanbe.

14. O‘zbekiston Respublikasi. (2026, 27-mart). «Islom bank faoliyati to‘g‘risida»gi

O‘RQ-son Qonun. Toshkent.

15. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024, 26-iyul). Mikrofinans

tashkilotlari tomonidan islom moliyalashtirish xizmatlarini ko‘rsatish tartibi

to‘g‘risidagi Nizom (3536-son). Toshkent.

16. Qirg‘iziston Respublikasi. (2024, 29-aprel). «Sug‘urta va sug‘urta faoliyati

to‘g‘risida»gi Qonunning yangi tahriri. Bishkek.

17. Qirg‘iziston Respublikasi Hukumati. (2026, mart). Islom (takaful), majburiy va

annuitet sug‘urtasiga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi qaror. Bishkek.

18. Report.az. (2026). Fitch evaluates prospects for introduction of Islamic finance

in Azerbaijan.

19. Spot.uz. (2025, 16-sentyabr). V Uzbekistane vnedryat islamskuyu bankovskuyu

deyatel'nost'. Retrieved from https://www.spot.uz

20. Spot.uz. (2026, 5-fevral). Senat Uzbekistana odobril proekt zakona ob

islamskom bankinge. Retrieved from https://www.spot.uz

21. UNDP & IsDB. (2023). Insuring a Sustainable Future: Building Climate

Resilience Through Takaful. New York: UNDP.

22. UNDP IRFF. (2024). Takaful: Delivering Financial Resilience to 100 Million

People by 2030. Retrieved from https://irff.undp.org

23. UNDP Uzbekistan. (2024, 6-dekabr). UNDP is opening new avenues for the

Takaful insurance [Press release]. Retrieved from

https://www.undp.org/uzbekistan/press-releases/undp-opening-new-avenues-

takaful-insurance

24. UNDP Uzbekistan. (2025, 1-iyul). Capacity increased in Takaful with the

support of UNDP [Press release]. Retrieved from

https://www.undp.org/uzbekistan/press-releases/capacity-increased-takaful-

support-undp

25. UzDaily. (2026, may). Islamic Finance in Central Asia Poised for Growth

Outlook. Retrieved from https://www.uzdaily.uz

26. World Bank. (2024). Global Findex Database 2024. Washington, D.C.: World

Bank.

27. Zokirov, L. (2024). Takaful bozorini rivojlantirish va minimal zarur qonunchilik

bazasi [Ma'ruza matnlari]. Toshkent: NAPP.

Published

2026-06-03

How to Cite

Usmanov Nematjon Gulomovich. (2026). O‘ZBEKISTONDA OILAVIY TAKAFULNI JORIY ETISH: HUQUQIY ASOSLAR, MINTAQAVIY TAJRIBA VA AMALGA OSHIRISH YO‘LLARI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(3), 100-117. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32036