YUQORI YOG‘LI VA UGLEVODLI DIETA BILAN SEMIRTIRILGAN KALAMUSHLARDA METABOLIK KO‘RSATKICHLARNING O‘ZGARISHI
Abstract
Kirish. So’nggi yillarda dunyo miqyosida ortiqcha vazn muammosi jiddiy
sog’liqni saqlash muammolaridan biriga aylanib bormoqda. Semirishning asosiy
sabablari orasida noto‘g‘ri ovqatlanish, kam harakatlilik, stress va metabolik
buzilishlar muhim o‘rin egallaydi. Ayniqsa, zamonaviy hayot tarzida tez tayyor
ovqatlar, yuqori kaloriyali mahsulotlar va noto‘g‘ri parhez rejimlari keng tarqalganligi
vazn ortishiga olib kelmoqda. Ortiqcha vazn odamning faqat tashqi ko‘rinishiga emas
balki hayotiy faoliyatiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi va bu turli kasalliklarga olib
keladi. Masalan, tayanch harakat sistemasining zo‘riqishi natijasida yassi oyoqlik,
ichki a’zolarni yog‘ bosishi natijasida ularning zo‘riqishi va turli xil gormonal
buzilishlarga olib keladi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra,
ortiqcha vazn va semirish yurak-qon tomir kasalliklari, qandli diabet, gipertoniya va
boshqa ko‘plab surunkali kasalliklarning rivojlanish xavfini sezilarli darajada oshiradi.
Semizlik, shuningdek, jamiyat uchun sog‘liqni saqlash xarajatlarini ham oshiradi. Shu
sababli ushbu muammo nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyatga ham
egadir
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Anandacoomarasamy, A, et al. “The Impact of Obesity on the Musculoskeletal
System.” International Journal of Obesity, vol. 32, no. 2, 11 Sept. 2007, pp. 211–
222, www.nature.com/articles/0803715, https://doi.org/10.1038/sj.ijo.0803715.
2. Bray, G.A., et al. “Obesity: A Chronic Relapsing Progressive Disease Process. A
Position Statement of the World Obesity Federation.” Obesity Reviews, vol. 18, no.
7, 10 May 2017, pp. 715–723, pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28489290/,
https://doi.org/10.1111/obr.12551.
3. Pearce, J, et al. “Timing of the Introduction of Complementary Feeding and Risk of
Childhood Obesity: A Systematic Review.” International Journal of Obesity, vol.
37, no. 10, 27 May 2013, pp. 1295–1306, https://doi.org/10.1038/ijo.2013.99
4. Reji Babygirija, et al. “Central Oxytocin Is Involved in Restoring Impaired Gastric
Motility Following Chronic Repeated Stress in Mice” American Journal of
Physiology-Regulatory Integrative and Comparative Physiology, vol. 298, no. 1, 1
Jan. 2010, pp. R157–R165, www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2806214/,
https://doi.org/10.1152/ajpregu.00328.2009. Accessed 10 Feb. 2024.
5. Samy, Doaa M., et al. “Circulating Irisin Concentrations in Rat Models of Thyroid
Dysfunction — Effect of Exercise.” Metabolism, vol. 64, no. 7, July 2015, pp. 804–
813, https://doi.org/10.1016/j.metabol.2015.01.001. Accessed 20 Mar. 2021.
6. Spiller, Cassy M, and Josephine Bowles. “Germ Cell Neoplasia in Situ: The
Precursor Cell for Invasive Germ Cell Tumors of the Testis.” The International
Journal of Biochemistry & Cell Biology, vol. 86, 10 Mar. 2017, pp. 22–25,
https://doi.org/10.1016/j.biocel.2017.03.004.
7. Sugiuchi H, Uji Y, Okabe H, Irie T, Uekama K, Kayahara N, Miyauchi K. Direct
measurement of high-density lipoprotein cholesterol in serum with
polyethylene glycol-modified enzymes and sulfated alpha-cyclodextrin.
Clinical Chemistry. 1995; 41(5): 717–723. DOI: 10.1093/clinchem/41.5.717
8. Fossati P, Prencipe L. Serum triglycerides determined colorimetrically with an
enzyme that produces hydrogen peroxide. Clinical Chemistry. 1982; 28(10):
2077–2080. PMID: 6812986