OPTIMALLASHTIRISH USULLARI VA ULARNING MIKROIQTISODIYOTDA QO‘LLANILISHI

Authors

  • Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: optimallashtirish, maksimallashtirish, minimallashtirish, Lagrange multiplikatori, chiziqli dasturlash, qavariq tahlil, ishlab chiqarish funksiyasi, iste'molchi tanlovi, foyda, xarajat, O‘zbekiston.

Abstract

 
Annotatsiya: Mazkur  ilmiy  maqolada  optimallashtirish  usullarining 
mikroiqtisodiyotdagi o‘rni va qo‘llanilishi tizimli ravishda yoritilgan. Cheklanmagan 
va  cheklangan  optimallashtirish  masalalari,  klassik  differensial  hisob  usullari, 
Lagrange multiplikatorlari, chiziqli va nochiziqli dasturlash, qavariq tahlil, dinamik 
optimallashtirish va evristik usullar (genetik algoritmlar, zarrachalar to‘dasi) batafsil 
tahlil qilingan. Mikroiqtisodiyotning asosiy masalalari — foydani maksimallashtirish, 
xarajatlarni  minimallashtirish,  iste'molchi  tanlovi,  ishlab  chiqarish  funksiyasi  va 
resurslarni optimal taqsimlash misollarida optimallashtirish usullarining qo‘llanilishi 
ko‘rsatilgan. O‘zbekiston iqtisodiyoti misolida paxta tozalash korxonasi, sut zavodi va 
boshqa tarmoqlarda optimallashtirish natijalari keltirilgan. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1.Boyd, S., & Vandenberghe, L. (2018). Convex Optimization. Cambridge

University Press.

2.Chiang, A. C., & Wainwright, K. (2005). Fundamental Methods of

Mathematical Economics (4th ed.). McGraw-Hill.

3.Dixit, A. K. (2019). Optimization in Economic Theory (2nd ed.). Oxford

University Press.

4.Hillier, F. S., & Lieberman, G. J. (2020). Introduction to Operations

Research (11th ed.). McGraw-Hill.

5.Intriligator, M. D. (2018). Mathematical Optimization and Economic Theory.

SIAM.

6.Mas-Colell, A., Whinston, M. D., & Green, J. R. (1995). Microeconomic

Theory. Oxford University Press.

Nicholson, W., & Snyder, C. (2021). Microeconomic Theory: Basic 7.Principles

and Extensions (13th ed.). Cengage Learning.

Pindyck, R. S., & Rubinfeld, D. L. (2018). Microeconomics (9th ed.). Pearson.

8.Simon, C. P., & Blume, L. (2010). Mathematics for Economists. W.W. Norton

& Company.

9.Sundaram, R. K. (2019). A First Course in Optimization Theory. Cambridge

University Press.

10.Varian, H. R. (2014). Intermediate Microeconomics (9th ed.). W.W. Norton

& Company.

11.Nocedal, J., & Wright, S. J. (2019). Numerical Optimization (2nd ed.).

Springer.

12.Kennedy, J., & Eberhart, R. (1995). Particle Swarm

Optimization. Proceedings of ICNN'95, 4, 1942-1948.

13.Goldberg, D. E. (2014). Genetic Algorithms in Search, Optimization and

Machine Learning. Pearson.

14.O'zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. (2024). Korxonalar

samaradorligini oshirishda optimallashtirish usullari. Toshkent.

15.Samarqand iqtisodiyot va xizmat instituti. (2024). Mikroiqtisodiyotda

matematik usullar. "Ilmiy tadqiqotlar" jurnali, 1-son, 12-28-betlar.

16.Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti. (2023). Ishlab chiqarish xarajatlarini

optimallashtirish: paxta tozalash korxonalari misolida. "Iqtisodiy tahlil va prognoz"

jurnali, 3-son, 34-49-betlar.

17.O'zbekiston Respublikasi Raqamli iqtisodiyot va elektron hukumat vazirligi.

(2024). Sun'iy intellekt asosida resurslarni optimallashtirish. Toshkent.

18.World Bank. (2023). Uzbekistan: Optimization of Resource Allocation in

Agriculture. Washington, D.C.

19.Pontryagin, L. S. (2018). Optimal Control Theory. CRC Press.

Published

2026-06-05

How to Cite

Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich. (2026). OPTIMALLASHTIRISH USULLARI VA ULARNING MIKROIQTISODIYOTDA QO‘LLANILISHI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(4), 127-136. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32357