MURAKKAB QO‘SHMA GAPLAR.ARALASHVA KETMA- KETERGASHISHYO‘LI BILAN HOSIL QILINGAN MURAKKAB QO‘SHMA GAPLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: murakkab qo‘shmagap, aralash ergashish, ketma-ket ergashish, ergash gaplar tizimi, bosh gap, sintaktik munosabat, semantik aloqa, gap qurilishi, sintaktik model, grammatik struktura, kommunikativ vazifa, uslubiy xususiyat, o‘zbek tili sintaksisi.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek tili sintaksisida murakkab qo‘shma
gaplarning alohida turi hisoblangan aralash va ketma-ket ergashish yo‘li bilan hosil qilingan
murakkab qo‘shmagaplarning grammatik hamda semantik xususiyatlari tahlil qilingan.
Tadqiqot davomida ushbu sintaktik konstruksiyalarning tuzilish modellari, komponentlar
o‘rtasidagi mazmuniy va sintaktik bog‘lanishlar, ergash gaplarning joylashish tartibi hamda
ularning nutqiy vazifalari ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, aralash va ketma-ket ergashish
asosida shakllangan gaplarning murakkab fikrlarni izchil, mantiqiy va ta’sirchan ifodalashdagi
o‘rni misollar vositasida asoslab berilgan. Tahlillar natijasida mazkur turdagi murakkab
qo‘shmagaplar nutqning kommunikativ samaradorligini oshirish, mazmuniy yaxlitlikni
ta’minlash hamda uslubiy imkoniyatlarni kengaytirishda muhim sintaktik vosita ekanligi
aniqlangan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Mahmudov Nizomiddin, Nurmonov Abdulla. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi
(Sintaksis). –Toshkent: O‘qituvchi, 1995. –228 b.
2. Nurmonov Abdulla va boshqalar. O‘zbek tilining mazmuniy sintaksisi. – Toshkent: Fan,
1992. –296 b.
3. SayfullayevaRa’no. Hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma gaplarning shakl-funksional talqini. –
Toshkent: Fan, 1994. –357 b.
4. Abdurahmonov G‘ulom. O‘zbek tili grammatikasi. –Toshkent: O‘qituvchi, 1996. –248
b.
5. AsqarovaM.. Hozirgi zamon o‘zbek tilida qo‘shma gaplar. –Toshkent:O‘zFA, 1960. –220
b.
6. Rahmatullayev Shavkat. Hozirgi adabiy o‘zbek tili. –Toshkent: Universitet, 2006. –476 b.
