“ЭТНОС”, “МАДАНИЯТ” ВА “ЭТНОМАДАНИЙ ЖАРАЁН” ТУШУНЧАЛАРИНИНГ ТАРИХШУНОСЛИКДАГИ ТАЛҚИНИ
Abstract
Инсоният тарихи тараққиётида этник ва маданий жараёнлар жамият
ривожининг асосий омилларидан бири ҳисобланади. Айниқса, турли
цивилизациялар, халқлар ва маданий анъаналар туташган ҳудудларда
этномаданий жараёнлар мураккаб ва кўп қатламли хусусият касб этади.
Марказий Осиё, жумладан, ҳозирги Ўзбекистон ҳудуди қадимдан турли
этнослар, тиллар, динлар ва маданиятлар кесишган геомаданий макон сифатида
шаклланган. Шу сабабли мазкур ҳудудда кечган этномаданий жараёнларни
тадқиқ қилишда “этнос”, “маданият” ва “этномаданий жараён”
тушунчаларининг назарий ва методологик асосларини аниқлаш муҳим аҳамият
касб этади.
V–VIII асрларда Марказий Осиё ҳудудида кечган этномаданий жараёнлар
мураккаб сиёсий, ижтимоий ва цивилизацион ўзгаришлар билан боғлиқ бўлиб,
уларни тадқиқ этишда турли тарихшунослик мактаблари ва назарий ёндашувлар
шаклланган. Бу жараёнларнинг моҳиятини англаш учун, аввало, “этнос”,
“маданият” ва “этномаданий жараён” тушунчаларининг тарихий эволюцияси ва
илмий талқинларини таҳлил қилиш зарур.
References
Адабиётлар
1. Бромлей Ю.В. Этнос и этнография. – Москва: Наука, 1973. – С. 35.
2. Morgan L.H. Ancient Society. – New York, 1877. – P. 12–18.
3. Бромлей Ю.В. Очерки теории этноса. – М.: Наука, 1983. – С. 57–63
4. Гумилёв Л.Н. Этногенез и биосфера Земли. – Л., 1989. – С. 112–118.
5. Gellner E. Nations and Nationalism. – Oxford, 1983. – P. 55–61.
6. Anderson B. Imagined Communities. – London, 1991. – P. 5–7.
7. Smith A.D. The Ethnic Origins of Nations. – Oxford, 1986. – P. 21–28.
8. Тайлор Э.Б. Первобытная культура. – М., 1989. – С. 18.
9. Tylor E.B. Primitive Culture. – London, 1871. – P. 1–5.
10. Braudel F. A History of Civilizations. – New York, 1993. – P. 33–41.
11. Huntington S. The Clash of Civilizations. – New York, 1996. – P. 41–49.
12. Толстов С.П. Древний Хорезм. – М., 1948. – С. 211–218.
13. Массон М.Е. Культура и искусство древнего Узбекистана. – Т., 1974.
– С. 63–71.
14. Redfield R., Linton R., Herskovits M. Memorandum on the Study of
Acculturation // American Anthropologist. – 1936. – Vol. 38. – P. 149–152.
15. De La Vaissière É. Sogdian Traders. – Leiden, 2005. – P. 112–130.
16. Golden P.B. An Introduction to the History of the Turkic Peoples. –
Wiesbaden, 1992. – P. 142–158.
17. Khazanov A.M. Nomads and the Outside World. – Cambridge, 1984. – P.
201–218.
18. Beckwith C. Empires of the Silk Road. – Princeton, 2009. – P. 45–52.