RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKINI OLDINI OLISHNING NAZARIY ASOSLARI

Authors

  • Abduvaxobova Nafisa Nurillo qizi Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: kredit riski, raqamli iqtisodiyot, tijorat banki, riskni oldini olish, sun’iy intellekt, mashinali o‘qitish, kredit skoringi, muqobil ma’lumotlar, Bazel kelishuvi, moliyaviy barqarorlik.

Abstract

Annotatsiya.  Mazkur  maqolada  raqamli  iqtisodiyot  sharoitida  tijorat 
banklarida  kredit  riskini  oldini  olishning  nazariy-uslubiy  asoslari  tadqiq  etilgan. 
Kredit riskining iqtisodiy mohiyati, tarkibiy unsurlari (defolt ehtimoli, defolt holatidagi 
yo‘qotish  va  riskka  tortilgan  mablag‘)  hamda  tasnifi  ilmiy  nuqtai  nazardan  ochib 
berilgan.  Raqamli  texnologiyalar  —  sun’iy  intellekt,  mashinali  o‘qitish,  katta 
ma’lumotlar  va  muqobil  ma’lumot  manbalari  —  ta’sirida  kredit riskini boshqarish 
paradigmasining  o‘zgarishi,  an’anaviy  va  raqamli  yondashuvlar  qiyosiy  tahlil 
qilingan.  Tadqiqot  natijasida  kredit  riskini  oldini  olishning  to‘rt  bosqichli 
(identifikatsiya, baholash, monitoring va kamaytirish) konseptual modeli taklif etilgan 
hamda O‘zbekiston bank tizimi uchun nazariy va amaliy xulosalar ishlab chiqilgan. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son

Farmoni. 2020–2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank

tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida. – Toshkent, 2020.

2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvining 2015-yil 13-iyundagi

14/5-son qarori. Tijorat banklarida aktivlar sifatini tasniflash va aktivlar bo‘yicha

ehtimoliy yo‘qotishlarni qoplash zaxiralarini shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi

nizom.

3. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the Management of

Credit Risk. – Basel: Bank for International Settlements, 2000. – 26 p.

4. Altman E.I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of

Corporate Bankruptcy // The Journal of Finance. – 1968. – Vol. 23, No. 4. – P.

589–609.

5. Saunders A., Cornett M.M. Financial Institutions Management: A Risk

Management Approach. – 10th ed. – New York: McGraw-Hill, 2021. – 832 p.

6. Bi S., Bao W. Innovative Application of Artificial Intelligence Technology in

Bank Credit Risk Management // International Journal of Global Economics and

Management. – 2024. – Vol. 2, No. 3. – P. 76–81.

7. Crisanto J.C., Leuterio C.B., Prenio J., Yong J. Regulating AI in the Financial

Sector: Recent Developments and Main Challenges. – Basel: Bank for

International Settlements (FSI Insights), 2024.

8. Machine Learning Powered Financial Credit Scoring: A Systematic Literature

Review // Artificial Intelligence Review. – Springer, 2025. – DOI:

10.1007/s10462-025-11416-2.

9. Mhlanga D. Financial Inclusion in Emerging Economies: The Application of

Machine Learning and Artificial Intelligence in Credit Risk Assessment //

International Journal of Financial Studies. – 2021. – Vol. 9, No. 3. – P. 1–16.

10. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy statistik ma’lumotlari. –

[Elektron resurs]. – URL: https://cbu.uz (murojaat sanasi: 2026-yil).

Published

2026-06-06

How to Cite

Abduvaxobova Nafisa Nurillo qizi. (2026). RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKINI OLDINI OLISHNING NAZARIY ASOSLARI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(5), 365-372. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32484