UYQU TARTIBI VA UNING GIGIENASI

Authors

  • Manonova Bibisora Author

Keywords:

KALIT SO‘ZLAR: Uyqu, uyqu tartibi, uyqu gigienasi, sirkad ritm, melatonin, NREM bosqichi, REM bosqichi, insomniya, uyqu apnoesi, sog‘lom turmush tarzi, “ko‘k yorug‘lik”.

Abstract

ANNOTATSIYA 
  Ushbu  maqolada  inson  hayotining  uchdan  bir  qismini  tashkil  etadigan,  lekin 
ahamiyati ko‘pincha kam baholanadigan biologik jarayon  — uyqu, uning tartibi va 
gigienasi masalalari ilmiy nuqtai nazardan keng yoritiladi. Uyqu — bu nafaqat dam 
olish,  balki  bosh  miya  faoliyatini  tiklash,  xotirani  mustahkamlash,  immun  tizimini 
quvvatlantirish  va  organizmda  kechadigan  ko‘plab  biokimyoviy  jarayonlarni 
boshqarib turuvchi murakkab fiziologik holatdir. Maqolada uyquning sekin to‘lqinli 
(NREM)  va  tezkor  (REM)  bosqichlari,  sirkad  ritmlar,  melatonin  gormonining  roli 
batafsil tahlil qilinadi. 
  Shuningdek, turli yoshdagi odamlar uchun uyqu me’yorlari, uyqu gigienasining 
asosiy  qoidalari,  uyquning  buzilishi  natijasida  yuzaga  keladigan  kasalliklar 
(insomniya,  uyqu  apnoesi,  narkolepsiya)  hamda  zamonaviy  turmush  tarzining 
(smartfon, “ko‘k yorug‘lik”, surunkali stress) uyquga salbiy ta’siri muhokama qilinadi. 
Tadqiqot  natijalari  to‘g‘ri  uyqu  tartibi  va  gigienaga  rioya  qilish  jismoniy  va  aqliy 
salomatlik, hayot sifati va ish unumdorligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega 
ekanligini tasdiqlaydi. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

– Walker, M. (2017). Why We Sleep: Unlocking the Power of Sleep and Dreams.

— New York: Scribner.

– National Sleep Foundation. (2024). Sleep duration recommendations and sleep

hygiene guidelines.

– American Academy of Sleep Medicine (AASM). (2023). International

Classification of Sleep Disorders (3rd ed.).

– Karimov, R., & Yusupova, M. (2021). Nevrologiya va uyqu kasalliklari asoslari.

— Toshkent: Tibbiyot nashriyoti.

– World Health Organization (WHO). (2023). Healthy sleep — A public health

priority.

– Hirshkowitz, M., et al. (2015). National Sleep Foundation’s sleep time duration

recommendations. Sleep Health, 1(1), 40–43.

– Rahimov, A. (2020). Sog‘lom turmush tarzi va inson salomatligi. — Toshkent:

Yangi asr avlodi.

– Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Sleep and Sleep

Disorders — Tips for Better Sleep.

Published

2026-06-06

How to Cite

Manonova Bibisora. (2026). UYQU TARTIBI VA UNING GIGIENASI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(6), 367-372. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32545