UYQU TARTIBI VA UNING GIGIENASI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR: Uyqu, uyqu tartibi, uyqu gigienasi, sirkad ritm, melatonin, NREM bosqichi, REM bosqichi, insomniya, uyqu apnoesi, sog‘lom turmush tarzi, “ko‘k yorug‘lik”.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada inson hayotining uchdan bir qismini tashkil etadigan, lekin
ahamiyati ko‘pincha kam baholanadigan biologik jarayon — uyqu, uning tartibi va
gigienasi masalalari ilmiy nuqtai nazardan keng yoritiladi. Uyqu — bu nafaqat dam
olish, balki bosh miya faoliyatini tiklash, xotirani mustahkamlash, immun tizimini
quvvatlantirish va organizmda kechadigan ko‘plab biokimyoviy jarayonlarni
boshqarib turuvchi murakkab fiziologik holatdir. Maqolada uyquning sekin to‘lqinli
(NREM) va tezkor (REM) bosqichlari, sirkad ritmlar, melatonin gormonining roli
batafsil tahlil qilinadi.
Shuningdek, turli yoshdagi odamlar uchun uyqu me’yorlari, uyqu gigienasining
asosiy qoidalari, uyquning buzilishi natijasida yuzaga keladigan kasalliklar
(insomniya, uyqu apnoesi, narkolepsiya) hamda zamonaviy turmush tarzining
(smartfon, “ko‘k yorug‘lik”, surunkali stress) uyquga salbiy ta’siri muhokama qilinadi.
Tadqiqot natijalari to‘g‘ri uyqu tartibi va gigienaga rioya qilish jismoniy va aqliy
salomatlik, hayot sifati va ish unumdorligini ta’minlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega
ekanligini tasdiqlaydi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
– Walker, M. (2017). Why We Sleep: Unlocking the Power of Sleep and Dreams.
— New York: Scribner.
– National Sleep Foundation. (2024). Sleep duration recommendations and sleep
hygiene guidelines.
– American Academy of Sleep Medicine (AASM). (2023). International
Classification of Sleep Disorders (3rd ed.).
– Karimov, R., & Yusupova, M. (2021). Nevrologiya va uyqu kasalliklari asoslari.
— Toshkent: Tibbiyot nashriyoti.
– World Health Organization (WHO). (2023). Healthy sleep — A public health
priority.
– Hirshkowitz, M., et al. (2015). National Sleep Foundation’s sleep time duration
recommendations. Sleep Health, 1(1), 40–43.
– Rahimov, A. (2020). Sog‘lom turmush tarzi va inson salomatligi. — Toshkent:
Yangi asr avlodi.
– Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2024). Sleep and Sleep
Disorders — Tips for Better Sleep.