SOG‘LOM OVQATLANISH VA INSON SALOMATLIGI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR: Sog‘lom ovqatlanish, ratsional ovqatlanish, makronutriyentlar, mikronutriyentlar, oqsil, yog‘, uglevod, kletchatka, O‘rta yer dengizi parhezi, semizlik, profilaktika.Abstract
Ushbu maqolada inson salomatligining poydevorlaridan biri bo‘lgan sog‘lom
ovqatlanish masalasi ilmiy nuqtai nazardan keng yoritiladi. Maqolada ovqatlanish
fanining asosiy tushunchalari, makronutriyentlar (oqsil, yog‘, uglevod) va
mikronutriyentlar (vitaminlar, mineral moddalar) ning fiziologik vazifalari, suv va
kletchatkaning roli, hamda ratsional ovqatlanishning asosiy tamoyillari batafsil tahlil
qilinadi. Shuningdek, dunyo bo‘yicha ilmiy isbotlangan sog‘lom ovqatlanish modellari
— O‘rta yer dengizi parhezi, DASH parhezi va boshqalar muhokama qilinadi.
Maqolada noto‘g‘ri ovqatlanish natijasida yuzaga keladigan zamonaviy
“sivilizatsiya kasalliklari” — semizlik, qandli diabet, yurak-qon tomir kasalliklari,
ayrim onkologik kasalliklar va metabolik sindromning rivojlanishi tahlil qilinadi.
Shuningdek, ovqatlanishning psixoemotsional holatga, kognitiv funksiyalarga va
umumiy hayot davomiyligiga ta’siri ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari sog‘lom va
muvozanatli ovqatlanish ko‘pgina surunkali kasalliklarning oldini olishda eng samarali
va eng arzon profilaktika vositasi ekanligini tasdiqlaydi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
– World Health Organization (WHO). (2024). Healthy diet — Fact sheet
and dietary recommendations for adults and children.
– Willett, W. (2017). Eat, Drink, and Be Healthy: The Harvard Medical
School Guide to Healthy Eating. — Simon & Schuster.
– Food and Agriculture Organization (FAO) & WHO. (2023). Sustainable
Healthy Diets — Guiding Principles.
– Mozaffarian, D., et al. (2022). Dietary Guidelines for Americans, 9th ed.
— U.S. Department of Agriculture.
– Karimova, N., & Saidova, M. (2021). Ovqatlanish gigienasi va sog‘lom
turmush tarzi. — Toshkent: Tafakkur nashriyoti.
– Estruch, R., et al. (2018). Primary Prevention of Cardiovascular Disease
with a Mediterranean Diet (PREDIMED study). New England Journal of Medicine,
378, e34.
– Harvard T.H. Chan School of Public Health. (2024). The Healthy Eating
Plate — Nutrition Source.
– Rahmatullayev, B. (2020). Sog‘lom turmush tarzi va to‘g‘ri ovqatlanish
asoslari. — Toshkent: Yangi asr avlodi.