YURAK ANATOMIYASI VA KASALLIKLARI
Keywords:
KALIT SO‘ZLAR: Yurak, miokard, koronar arteriyalar, yurak ishemik kasalligi, miokard infarkti, arterial gipertenziya, aritmiya, yurak yetishmovchiligi, kardiomiopatiya, EKG, ekokardiografiya, profilaktika.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada inson organizmining markaziy hayotiy a’zosi — yurakning
anatomiyasi, fiziologiyasi va kasalliklari kompleks tarzda yoritiladi. Yurak — qon
aylanishini ta’minlovchi, organizmning barcha a’zo va to‘qimalariga kislorod va oziq
moddalarni yetkazib beruvchi mushakli a’zo bo‘lib, uning to‘xtovsiz, ritmik faoliyati
inson hayotining asosiy shartidir. Yurak kasalliklari esa dunyo bo‘ylab o‘limning
birinchi sababi hisoblanadi va har yili 17,9 milliondan ortiq odamning hayotiga zomin
bo‘ladi.
Maqolada yurakning anatomik tuzilishi (to‘rt bo‘lmali tuzilish, klapanlar tizimi,
koronar arteriyalar), o‘tkazuvchanlik tizimi va fiziologik faoliyat tamoyillari batafsil
tahlil qilinadi. So‘ngra eng ko‘p uchraydigan yurak kasalliklari — yurakning ishemik
kasalligi (stenokardiya, miokard infarkti), arterial gipertenziya, yurak ritmi va
o‘tkazuvchanligi buzilishlari (aritmiyalar, hilpillovchi aritmiya, blokadalar), surunkali
yurak yetishmovchiligi, yurak nuqsonlari (tug‘ma va orttirilgan), kardiomiopatiyalar,
endokardit, miokardit, perikardit va revmatik isitma kasalliklari ko‘rib chiqiladi.
Shuningdek, zamonaviy kardiologik tashxis usullari (EKG, EXOKG, koronar
angiografiya, KT, MRT), davolash tamoyillari va profilaktika choralari muhokama
qilinadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
• Libby, P., Bonow, R. O., Mann, D. L., et al. (2022). Braunwald’s Heart Disease:
A Textbook of Cardiovascular Medicine (12th ed.). — Elsevier.
• Fuster, V., Harrington, R. A., Narula, J., & Eapen, Z. J. (2022). Hurst’s The
Heart (15th ed.). — McGraw Hill.
• World Health Organization (WHO). (2024). Cardiovascular diseases (CVDs) —
Fact sheet. — Geneva.
• European Society of Cardiology (ESC). (2024). ESC Clinical Practice
Guidelines for the Management of Cardiovascular Diseases.
• American Heart Association (AHA) & American College of Cardiology (ACC).
(2024). Guidelines on Hypertension, Heart Failure, and ACS.
• Hindricks, G., Potpara, T., Dagres, N., et al. (2021). ESC Guidelines for the
diagnosis and management of atrial fibrillation. European Heart Journal, 42(5),
373–498.
• Mahmudov, B. X., & Saidov, R. A. (2021). Yurak-qon tomir kasalliklari va
profilaktikasi. — Toshkent: Yangi asr avlodi.
• GBD 2021 Causes of Death Collaborators. (2024). Global burden of 288 causes
of death and life expectancy decomposition. The Lancet, 403(10440), 2100–
2132.
