IJTIMOIY TARMOQLAR TA’SIRIDA SHAKLLANAYOTGAN
Keywords:
Kalit so‘zlar: neologizm, ijtimoiy tarmoq, semantik evolyutsiya, media matn, raqamli kommunikatsiya, pragmatik funksiya, yoshlar nutqi, o‘zlashma so‘z, kontent, internet diskursi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlar ta’sirida o‘zbek tilida
shakllanayotgan neologizmlar va ularning semantik evolyutsiyasi lingvistik nuqtayi
nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi raqamli kommunikatsiya muhitida
paydo bo‘layotgan yangi leksik birliklarning hosil bo‘lish manbalari, ma’no
taraqqiyoti, uslubiy-pragmatik vazifalari va o‘zbek tili tizimiga moslashish
xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Maqolada tavsifiy, semantik, kontekstual, qiyosiy
va kontent-tahlil metodlaridan foydalanildi. Tahlil uchun ijtimoiy tarmoqlar, media
sarlavhalari, blogerlik diskursi va yoshlar nutqida faol uchraydigan “trend”, “kontent”,
“storis”, “reels”, “layk”, “repost”, “xeshteg”, “chellenj”, “feyk”, “krinj”, “vayb”,
“inflyuenser”, “target”, “podkast”, “strim” kabi birliklar tanlandi. Natijalar shuni
ko‘rsatadiki, ijtimoiy tarmoqlar o‘zbek tilida neologizmlar shakllanishining eng faol
maydonlaridan biriga aylangan. Bu birliklar dastlab texnik yoki platformaga oid
nomlash vazifasini bajarsa, keyinchalik baholash, ta’sir ko‘rsatish, guruhga
mansublikni bildirish va kommunikativ tejamkorlik funksiyalarini ham egallaydi.
Tadqiqot neologizmlarning semantik evolyutsiyasi tilning zamonaviy kommunikativ
ehtiyojlarga moslashish jarayoni ekanini asoslaydi 1
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Kemp S. Digital 2025: Uzbekistan. – DataReportal, 2025. – Elektron manba.
2. International Telecommunication Union. Measuring digital development:
Facts and Figures 2024. – Geneva: ITU, 2024. – Elektron manba.
3. Oxford University Press. ‘Brain rot’ named Oxford Word of the Year 2024. –
Oxford: OUP, 2024. – Elektron manba.
4. Oxford University Press. ‘Rizz’ crowned Oxford Word of the Year 2023. –
Oxford: OUP, 2023. – Elektron manba.
5. Crystal D. Language and the Internet. – Cambridge: Cambridge University
Press, 2001. – 272 p.
6. Herring S. C. Computer-Mediated Communication: Linguistic, Social and
Cross-Cultural Perspectives. – Amsterdam: John Benjamins, 1996. – 314 p.
7. Herring S. C., Stein D., Virtanen T. Pragmatics of Computer-Mediated
Communication. – Berlin: De Gruyter Mouton, 2013. – 754 p.
8. Traugott E. C., Dasher R. B. Regularity in Semantic Change. – Cambridge:
Cambridge University Press, 2002. – 341 p.
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
https://journalss.org 70-son_6-to’plam_Iyun -2026
516
ISSN:3030-3621
9. Aitchison J. Language Change: Progress or Decay? – Cambridge: Cambridge
University Press, 2013. – 328 p.
10. Campbell L. Historical Linguistics: An Introduction. – Edinburgh:
Edinburgh University Press, 2013. – 512 p.
11. Lehrer A. Understanding Trendy Neologisms. Italian Journal of Linguistics.
– 2003. – Vol. 15, No. 2. – P. 369–382.
12. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy
ensiklopediyasi, 2008. – 286 b.
13. Mahmudov N. Til va madaniyat. – Toshkent: O‘zbekiston, 1992. – 96 b.
14. Mirtojiyev M. O‘zbek tili semasiologiyasi. – Toshkent: Mumtoz so‘z, 2010.
– 288 b.
15. Rasulov R. Umumiy tilshunoslik. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. –
248 b.
16. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M., Yunusova Z.,
Abuzalova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2009. – 416
b.
17. Yule G. The Study of Language. – Cambridge: Cambridge University Press,
2020. – 392 p.
18. Gries S. Th. Quantitative Corpus Linguistics with R. – New York:
Routledge, 2017. – 258 p.
