PARODONTITDA YALLIG‘LANISH MEDIATORLARI VA MIKROSIRKULYATSIYA BUZILISHLARINING AHAMIYATI

Authors

  • Abdurahmonov Abdulaziz Qobiljonovich Author
  • Boboqulova Dilnoza Turdiqulovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: parodontit, IL-1β, TNF-α, IL-6, mikrosirkulyatsiya, gipoksiya, HIF-1α, VEGF, RANKL, oksidlovchi stress, MMP-8.

Abstract

Annotatsiya. 
Parodontit — tish tayanch apparatining surunkali yallig‘lanishli, destruktiv va 
biologik jihatdan murakkab kasalligi bo‘lib, uning markazida subgingival biofilmga 
javoban rivojlanadigan dizbiotik immun-yallig‘lanish reaksiyasi turadi. Kasallikning 
patogenezida  nafaqat  bakterial  kolonizatsiya,  balki  mezbon  organizmning 
disbalanslashgan  immun  javobi,  komplement  tizimi  faollashuvi,  neytrofillar  va 
mononuklear  hujayralar  vositasidagi  sitokin  kaskadi,  matriks  metalloproteinazalar 
induksiyasi, RANKL vositasidagi osteoklastogenez, shuningdek mikrotsirkulyatsiya 
va  to‘qima  oksigenatsiyasining  buzilishi  hal  qiluvchi  o‘rin  egallaydi.  Parodontal 
cho‘ntakda  yuzaga  keladigan  gipoksiya,  oshgan  tomir  o‘tkazuvchanligi,  patologik 
angiogenez  va  oksidlovchi  stress  yallig‘lanishni  o‘z-o‘zini  qo‘llab-quvvatlovchi 
holatga  o‘tkazadi.  Shu  bois  parodontitni  oddiy  lokal  infeksiya  sifatida  emas,  balki 
osteoimmun, mikroangiopatik va gipoksik komponentlarga ega bo‘lgan ko‘p bosqichli 
patofiziologik  jarayon  sifatida  talqin  qilish  ilmiy  va  klinik  jihatdan  maqsadga 
muvofiqdir.  

References

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Tonetti MS, Greenwell H, Kornman KS. Staging and grading of periodontitis:

Framework and proposal of a new classification and case definition. J

Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S159-S172. doi:10.1002/JPER.18-0006.

2. Papapanou PN, Sanz M, Buduneli N, Dietrich T, Feres M, Fine DH, et al.

Periodontitis: Consensus report of workgroup 2 of the 2017 World Workshop

on the Classification of Periodontal and Peri-Implant Diseases and Conditions.

J Periodontol. 2018;89 Suppl 1:S173-S182. doi:10.1002/JPER.17-0721.

3. Yucel-Lindberg T, Båge T. Inflammatory mediators in the pathogenesis of

periodontitis. Expert Rev Mol Med. 2013;15:e7. doi:10.1017/erm.2013.8.

4. Graves D. Cytokines that promote periodontal tissue destruction. J Periodontol.

2008;79(8 Suppl):1585-1591. doi:10.1902/jop.2008.080183.

5. Cochran DL. Inflammation and bone loss in periodontal disease. J Periodontol.

2008;79(8 Suppl):1569-1576. doi:10.1902/jop.2008.080233.

6. Zoellner H, Chapple CC, Hunter N. Microvasculature in gingivitis and chronic

periodontitis: disruption of vascular networks with protracted inflammation.

Microsc Res Tech. 2002;56(1):15-31. doi:10.1002/jemt.10009.

7. Eldzharov A, Kabaloeva D, Nemeryuk D, Goncharenko A, Gatsalova A,

Ivanova E, et al. Evaluation of Microcirculation, Cytokine Profile, and Local

Antioxidant Protection Indices in Periodontal Health, and Stage II, Stage III

Periodontitis. J Clin Med. 2021;10(6):1262. doi:10.3390/jcm10061262.

8. Afacan B, Öztürk VÖ, Paşalı Ç, Bozkurt E, Köse T, Emingil G. Gingival

crevicular fluid and salivary HIF-1α, VEGF, and TNF-α levels in periodontal health and disease. J Periodontol. 2019;90(7):788-797. doi:10.1002/JPER.18-

0412.

9. Wang Y, Andrukhov O, Rausch-Fan X. Oxidative Stress and Antioxidant

System in Periodontitis. Front Physiol. 2017;8:910.

doi:10.3389/fphys.2017.00910.

10. Maekawa T, Abe T, Hajishengallis E, Hosur KB, DeAngelis RA, Ricklin D, et

al. Genetic and intervention studies implicating complement C3 as a major target

for the treatment of periodontitis. J Immunol. 2014;192(12):6020-6027.

doi:10.4049/jimmunol.1400569.

11. Rathnayake N, Gieselmann DR, Heikkinen AM, Tervahartiala T, Sorsa T.

Salivary Diagnostics-Point-of-Care diagnostics of MMP-8 in dentistry and

medicine. Diagnostics (Basel). 2017;7(1):7. doi:10.3390/diagnostics7010007.

12. Umeizudike K, Räisänen I, Gupta S, Nwhator S, Grigoriadis A, Sakellari D, et

al. Active matrix metalloproteinase-8: A potential biomarker of oral systemic

link. Clin Exp Dent Res. 2022;8(1):359-365. doi:10.1002/cre2.516

Published

2026-06-06

How to Cite

Abdurahmonov Abdulaziz Qobiljonovich, & Boboqulova Dilnoza Turdiqulovna. (2026). PARODONTITDA YALLIG‘LANISH MEDIATORLARI VA MIKROSIRKULYATSIYA BUZILISHLARINING AHAMIYATI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(6), 553-559. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32653