SUN'IY INTELLEKT VA NEYRON TARMOQLAR YORDAMIDA IQTISODIY PROGNOZLASH
Keywords:
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, neyron tarmoqlar, iqtisodiy prognozlash, LSTM, Transformer, hybrid modellar, chuqur o‘rganish, O‘zbekiston, YaIM prognozi, vaqtli qatorlar.Abstract
Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada sun’iy intellekt va neyron tarmoqlar
yordamida iqtisodiy prognozlashning nazariy asoslari va amaliy qo‘llanilishi tizimli
ravishda yoritilgan. An’anaviy ekonometrik usullar (ARIMA, VAR) va zamonaviy
chuqur o‘rganish arxitekturalari (LSTM, GRU, Transformer, hybrid modellar)
taqqoslanadi. Neyron tarmoqlarning o‘ziga xos xususiyatlari — nochiziqlilikni
modellashtirish, uzoq muddatli bog‘liqliklarni o‘rganish va katta hajmli ma’lumotlar
bilan ishlash qobiliyati batafsil tahlil qilingan. O‘zbekiston iqtisodiyoti ma’lumotlari
asosida YaIM, inflyatsiya va valyuta kursini LSTM modeli yordamida prognozlash
natijalari keltirilgan. Maqola ilmiy tadqiqotchilar, iqtisodchilar va davlat siyosati ishlab
chiqaruvchilari uchun mo‘ljallangan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Goodfellow, I., Bengio, Y., & Courville, A. (2016). Deep Learning. MIT
Press.
2.Hochreiter, S., & Schmidhuber, J. (1997). Long Short-Term Memory. Neural
Computation, 9(8), 1735-1780.
3.Vaswani, A., et al. (2017). Attention Is All You Need. Advances in Neural
Information Processing Systems, 30, 5998-6008.
4.Box, G. E. P., Jenkins, G. M., Reinsel, G. C., & Ljung, G. M. (2015). Time
Series Analysis: Forecasting and Control (5th ed.). John Wiley & Sons.
5.Hyndman, R. J., & Athanasopoulos, G. (2021). Forecasting: Principles and
Practice (3rd ed.). OTexts.
6.Mouiha, A. (2025). *Deep Learning and Machine Learning in Finance: A
Systematic Review (2024-2026)*. Scopus-indexed review, PRISMA 2020
methodology.
7.Chi, T. C., Fan, T. H., Ghigliazza, R. M., Giannone, D., & Wang, Z. (2025).
Macroeconomic Forecasting and Machine Learning. arXiv preprint, 2510.11008.
8.Goulet Coulombe, P., Marcellino, M., & Stevanovic, D. (2025). Panel
Machine Learning with Mixed-Frequency Data: Monitoring State-Level Fiscal
Variables. Working Paper, University of Quebec.
9.Alruqimi, M., & Di Persio, L. (2026). Hybrid LSTM and Merton-Lévy Jump-
Diffusion Model for Robust Asset Price Forecasting. arXiv preprint.
10.Eruygur, A. (2025). Hybrid LSTM-GRU Model for Predicting Solar Activity
and Geomagnetic Indices. Astrophysics and Space Science.
11.Gouveia, M., & Marcellino, M. (2025). Machine Learning the
Macroeconomic Effects of Financial Shocks. Economics Letters, forthcoming.
12.World Bank. (2025). Uzbekistan: Economic Update and Forecasting.
Washington, D.C.
13.IMF. (2025). Uzbekistan: Selected Issues and Deep Learning Forecasts. IMF
Country Report.
14.O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi. (2024-
2025). O‘zbekiston iqtisodiyotining asosiy ko‘rsatkichlari. Toshkent.
15.O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). Inflyatsiya dinamikasi va
AI prognoz modellari. Toshkent.