KRIPTOAKTIVLAR (BITCOIN, ETHEREUM) NARXINING MATEMATIK MODELLARI VA VOLATILLIK TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar: kriptoaktivlar, Bitcoin, Ethereum, volatillik, GARCH, stokastik differensial tenglamalar, sakrash-diffuziya, fraktal tahlil, Hurst ko‘rsatkichi, LSTM, O‘zbekiston.Abstract
Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada kriptoaktivlar (Bitcoin va Ethereum)
narxining matematik modellari va volatillik tahlili tizimli ravishda yoritilgan. Stokastik
differensial tenglamalar (Geometrik Brown harakati, sakrash-diffuziya modellari,
Heston modeli), GARCH turkum modellari (GARCH, EGARCH, GJR-GARCH,
FIGARCH), fraktal tahlil (Hurst ko‘rsatkichi, fraksional Brown harakati) va sun’iy
intellekt usullari (LSTM, Transformer) batafsil tahlil qilingan. Bitcoin va Ethereum
narxining asosiy statistik xususiyatlari (og‘ir quyruqlilik, volatillik klasterlashuvi,
uzluksiz va sakrash komponentlari) o‘rganilgan. O‘zbekiston misolida kriptoaktivlar
bo‘yicha huquqiy bazaning rivojlanishi va mumkin bo‘lgan iqtisodiy ta’sirlari
baholangan. Maqola ilmiy tadqiqotchilar, moliyachilar va raqamli iqtisodiyot
mutaxassislari uchun mo‘ljallangan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Bitcoin.org.
2. Buterin, V. (2014). Ethereum: A Next-Generation Smart Contract and
Decentralized Application Platform. Ethereum.org.
3. Black, F., & Scholes, M. (1973). The Pricing of Options and Corporate
Liabilities. Journal of Political Economy, 81(3), 637-654.
4. Merton, R. C. (1976). Option Pricing When Underlying Stock Returns Are
Discontinuous. Journal of Financial Economics, 3(1-2), 125-144.
5. Heston, S. L. (1993). A Closed-Form Solution for Options with Stochastic
Volatility with Applications to Bond and Currency Options. Review of Financial
Studies, 6(2), 327-343.
6. Bollerslev, T. (1986). Generalized Autoregressive Conditional
Heteroskedasticity. Journal of Econometrics, 31(3), 307-327.
7. Nelson, D. B. (1991). Conditional Heteroskedasticity in Asset Returns: A New
Approach. Econometrica, 59(2), 347-370.
8. Glosten, L. R., Jagannathan, R., & Runkle, D. E. (1993). On the Relation between
the Expected Value and the Volatility of the Nominal Excess Return on
Stocks. Journal of Finance, 48(5), 1779-1801.
9. Baillie, R. T., Bollerslev, T., & Mikkelsen, H. O. (1996). Fractionally Integrated
Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity. Journal of
Econometrics, 74(1), 3-30.
10. Hurst, H. E. (1951). Long-Term Storage Capacity of Reservoirs. Transactions of
the American Society of Civil Engineers, 116(1), 770-799.