KRIPTOAKTIVLAR (BITCOIN, ETHEREUM) NARXINING MATEMATIK MODELLARI VA VOLATILLIK TAHLILI

Authors

  • Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: kriptoaktivlar, Bitcoin, Ethereum, volatillik, GARCH, stokastik differensial tenglamalar, sakrash-diffuziya, fraktal tahlil, Hurst ko‘rsatkichi, LSTM, O‘zbekiston.

Abstract

Annotatsiya: Mazkur  ilmiy  maqolada  kriptoaktivlar  (Bitcoin  va  Ethereum) 
narxining matematik modellari va volatillik tahlili tizimli ravishda yoritilgan. Stokastik 
differensial  tenglamalar  (Geometrik  Brown  harakati,  sakrash-diffuziya  modellari, 
Heston  modeli),  GARCH  turkum  modellari  (GARCH,  EGARCH,  GJR-GARCH, 
FIGARCH), fraktal tahlil (Hurst ko‘rsatkichi, fraksional Brown harakati) va sun’iy 
intellekt usullari (LSTM, Transformer) batafsil tahlil qilingan. Bitcoin va Ethereum 
narxining  asosiy  statistik  xususiyatlari  (og‘ir  quyruqlilik,  volatillik  klasterlashuvi, 
uzluksiz va sakrash komponentlari) o‘rganilgan. O‘zbekiston misolida kriptoaktivlar 
bo‘yicha  huquqiy  bazaning  rivojlanishi  va  mumkin  bo‘lgan  iqtisodiy  ta’sirlari 
baholangan.  Maqola  ilmiy  tadqiqotchilar,  moliyachilar  va  raqamli  iqtisodiyot 
mutaxassislari uchun mo‘ljallangan. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Bitcoin.org.

2. Buterin, V. (2014). Ethereum: A Next-Generation Smart Contract and

Decentralized Application Platform. Ethereum.org.

3. Black, F., & Scholes, M. (1973). The Pricing of Options and Corporate

Liabilities. Journal of Political Economy, 81(3), 637-654.

4. Merton, R. C. (1976). Option Pricing When Underlying Stock Returns Are

Discontinuous. Journal of Financial Economics, 3(1-2), 125-144.

5. Heston, S. L. (1993). A Closed-Form Solution for Options with Stochastic

Volatility with Applications to Bond and Currency Options. Review of Financial

Studies, 6(2), 327-343.

6. Bollerslev, T. (1986). Generalized Autoregressive Conditional

Heteroskedasticity. Journal of Econometrics, 31(3), 307-327.

7. Nelson, D. B. (1991). Conditional Heteroskedasticity in Asset Returns: A New

Approach. Econometrica, 59(2), 347-370.

8. Glosten, L. R., Jagannathan, R., & Runkle, D. E. (1993). On the Relation between

the Expected Value and the Volatility of the Nominal Excess Return on

Stocks. Journal of Finance, 48(5), 1779-1801.

9. Baillie, R. T., Bollerslev, T., & Mikkelsen, H. O. (1996). Fractionally Integrated

Generalized Autoregressive Conditional Heteroskedasticity. Journal of

Econometrics, 74(1), 3-30.

10. Hurst, H. E. (1951). Long-Term Storage Capacity of Reservoirs. Transactions of

the American Society of Civil Engineers, 116(1), 770-799.

Published

2026-06-06

How to Cite

Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich. (2026). KRIPTOAKTIVLAR (BITCOIN, ETHEREUM) NARXINING MATEMATIK MODELLARI VA VOLATILLIK TAHLILI . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(7), 249-258. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32708