EKONOFIZIKA: FIZIKA QONUNLARI ASOSIDA MOLIYAVIY BOZORLARNI MODELLASHTIRISH

Authors

  • Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: ekonofizika, moliyaviy bozorlar, fraktal tahlil, Hurst ko‘rsatkichi, Leyvi fligt, to‘lqinli paketlar, kvant ekonofizikasi, spin modellari, Toshkent fond birjasi.

Abstract

Annotatsiya: Mazkur ilmiy maqolada ekonofizikaning asosiy tushunchalari va 
fizika qonunlari asosida moliyaviy bozorlarni modellashtirish usullari tizimli ravishda 
yoritilgan. Statistik fizika (Gibbs taqsimoti, entropiya, spin modellari), fraktal tahlil 
(Hurst ko‘rsatkichi, fraktal o‘lcham, ko‘p fraktallar), to‘lqinli paketlar, Leyvi fligtlar, 
kvant  ekonofizikasi  (kvant  garmonik  ossillyator,  Shredinger  tenglamasi)  va  agent 
asosidagi  modellar  batafsil  tahlil  qilingan.  Moliyaviy  bozorlarning  ekonofizik 
xususiyatlari  —  masshtab  invarianlik,  o‘z-o‘ziga  o‘xshashlik,  og‘ir  quyruqlilik, 
volatillik  klasterlashuvi,  xotira  effekti  —  o‘rganilgan.  Toshkent  fond  birjasi 
ma’lumotlari  asosida  fraktal  tahlil  natijalari  va  ekonofizik  modellarni  qo‘llash 
imkoniyatlari  baholangan.  Maqola  ilmiy  tadqiqotchilar,  moliyaviy  tahlilchilar  va 
fizika-iqtisodiyot interdisiplinar sohasiga qiziquvchilar uchun mo‘ljallangan. 

References

1.Mantegna, R. N., & Stanley, H. E. (2000). An Introduction to Econophysics:

Correlations and Complexity in Finance. Cambridge University Press.

2.Bouchaud, J. P., & Potters, M. (2003). Theory of Financial Risk and

Derivative Pricing (2nd ed.). Cambridge University Press.

3.Peters, E. E. (1994). Fractal Market Analysis: Applying Chaos Theory to

Investment and Economics. Wiley.

4.Mandelbrot, B. B., & Hudson, R. L. (2004). The (Mis)Behavior of Markets: A

Fractal View of Risk, Ruin, and Reward. Basic Books.

5.Hurst, H. E. (1951). Long-Term Storage Capacity of Reservoirs. Transactions

of the American Society of Civil Engineers, 116, 770-799.

6.Ising, E. (1925). Beitrag zur Theorie des Ferromagnetismus. Zeitschrift für

Physik, 31, 253-258.

7.Lévy, P. (1937). Théorie de l'addition des variables aléatoires. Gauthier-

Villars.

8.Fama, E. F. (1970). Efficient Capital Markets: A Review of Theory and

Empirical Work. Journal of Finance, 25(2), 383-417.

9.Lo, A. W. (2004). The Adaptive Markets Hypothesis. Journal of Portfolio

Management, 30(5), 15-29.

10.Schrödiger, E. (1926). Quantisierung als Eigenwertproblem. Annalen der

Physik, 79, 361-376.

Published

2026-06-06

How to Cite

Ashurov Bakhtiyor Iskandarovich. (2026). EKONOFIZIKA: FIZIKA QONUNLARI ASOSIDA MOLIYAVIY BOZORLARNI MODELLASHTIRISH . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 70(7), 280-289. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/32711