IMOM BUXORIYNING “AL-JOME’ AS-SAHIH” VA “ADAB AL-MUFRAD” ASARLARIDAGI MUARRAB (O‘ZLASHMA) LEKSIKA VA ULARNING LISONIY-SEMANTIK TABIATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: muarrab, o‘zlashma qatlam, Imom Buxoriy, “Al-Jome’ as- sahih”, “Adab al-mufrad”, matnshunoslik, etimologiya, leksikologiya, Jaloliddin as- Suyutiy, lisoniy transformatsiya.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada buyuk muhaddis Imom Buxoriyning “Al-Jome’
as-sahih” va “Adab al-mufrad” asarlari matnlarida uchraydigan muarrab, ya’ni arab
tiliga o‘zga tillardan o‘zlashgan leksik qatlamning lisoniy-semantik tabiati qiyosiy
tadqiq etiladi. Islomning ilk asrlaridagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy munosabatlar
natijasida arab tiliga fors, rum, habash va suryoniy tillaridan kirib kelgan so‘zlarning
hadis matnlarida qo‘llanilishi, ularning fonetik va morfologik transformatsiyalari
klassik leksikografik manbalar asosida tahlil qilinadi. Maqolada muarrab so‘zlarning
hadis matnshunosligi va terminologiyasidagi konseptual o‘rni hamda ushbu lisoniy
hodisaning arab tili boyishi va rivojlanishidagi ahamiyati ilmiy asoslab beriladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Qur’oni Karim ma’nolarining tarjima va tafsiri / Tarjimon: Shayx Abdulaziz
Mansur. – Toshkent: TIU, 2004.
2. Imom al-Buxoriy. Al-Jome’ as-sahih (Oltin silsila). 1-8 jildlar. – Toshkent: Hilol
Nashr, 2012-2019.
3. Imom al-Buxoriy. Al-Adab al-mufrad. – Toshkent: O‘zbekiston, 2014.
4. Ibn Hajar al-Asqaloniy. Fath al-Bārī bī sharh Sahīh al-Bukhārī. 9-jild. – Qohira:
Dor al-Hadis, 2004. – B. 168–176.
5. Jaloliddin as-Suyutiy. Al-Mizhir fī ‘ulūm al-lugha va anvā’ihā. 1-jild. – Bayrut:
Dor al-Kutub al-Ilmiyya, 1998.
6. Jaloliddin as-Suyutiy. Al-Itqān fī ‘ulūm al-Qur’ān. – Qohira: Dor al-Turas, 2006.
