МЕТАБОЛИК СИНДРОМЛИ ЁШЛАРДА БУЙРАКНИНГ СУБКЛИНИК ЗАРАРЛАНИШИНИ БАҲОЛАШДА ЦИСТАТИН С ВА МИКРОАЛЬБУМИНУРИЯНИНГ АҲАМИЯТИ

Authors

  • Қурбонов Ш.Ш Author
  • Бадритдинова М.Н Author

Keywords:

Калит сўзлар: метаболик синдром, цистатин С, микроальбуминурия, субклиник буйрак зарарланиши, эндотелиал дисфункция, гломеруляр фильтрация тезлиги, нефропатия, кардиоренал синдром, ёшлар, биомаркерлар.

Abstract

Аннотация:  Метаболик  синдром  (МС)  бутун  дунёда  кенг  тарқалган 
кардиометаболик бузилишлар мажмуаси бўлиб, юрак-қон томир касалликлари 
ва  сурункали  буйрак  касалликларининг  муҳим  хавф  омили  ҳисобланади. 
Метаболик  синдром  билан  касалланган  ёшларда  буйрак  зарарланиши  клиник 
белгилари  пайдо  бўлишидан  анча  олдин  субклиник  босқичда  ривожланиши 
мумкин.  Шу  муносабат  билан  буйрак  функциясининг  эрта  бузилишларини 
аниқлашда  юқори  сезгир  биомаркерларни  қўллаш  муҳим  аҳамият  касб  этади. 
Мазкур  мақолада  метаболик  синдромли  ёшларда  буйракнинг  субклиник 
зарарланишини баҳолашда цистатин С ва микроальбуминуриянинг диагностик 
аҳамияти таҳлил қилинди. Цистатин С гломеруляр фильтрация тезлигининг эрта 
ва сезгир кўрсаткичи сифатида буйрак функциясидаги минимал ўзгаришларни 
аниқлаш  имконини  беради.  Микроальбуминурия  эса  гломеруляр  эндотелий 
дисфункцияси  ва  бошланғич  нефропатиянинг  муҳим  маркери  ҳисобланади. 
Ушбу биомаркерларни комплекс баҳолаш метаболик синдромли ёшларда буйрак 
зарарланишини эрта аниқлаш, хавф даражасини баҳолаш ва профилактик чора-
тадбирларни ўз вақтида бошлаш имконини яратади. 

References

Адабиётлар рўйхати.

1. Reaven G.M. Role of insulin resistance in human disease. Diabetes.

1988;37(12):1595–1607.

2. Alberti K.G., Zimmet P., Shaw J. The metabolic syndrome. Lancet.

2005;366:1059–1062.

3. Eckel R.H., Grundy S.M., Zimmet P.Z. The metabolic syndrome. Lancet.

2005;365:1415–1428.

4. Stevens L.A., Levey A.S. Measurement of kidney function. Med Clin North Am.

2005;89:457–473.

5. Laterza O.F., Price C.P., Scott M.G. Cystatin C. Clin Chem. 2002;48:699–707.

6. Grubb A. Cystatin C properties and use. Adv Clin Chem. 2000;35:63–99.

7. Randers E., Erlandsen E.J. Serum cystatin C. Clin Chem Lab Med.

1999;37:389–395.

8. Dharnidharka V.R. Serum cystatin C. Am J Kidney Dis. 2002;40:221–226.

9. Shlipak M.G. Cystatin C and cardiovascular risk. N Engl J Med.

2005;352:2049–2060.

10. Servais A. Cystatin C and metabolic syndrome. Kidney Int. 2008;74:421–427.

11. Mogensen C.E. Microalbuminuria predictor of renal disease. Kidney Int.

1987;31:673–689.

12. Ruggenenti P., Remuzzi G. Nephropathy in metabolic syndrome. Lancet.

2006;368:1201–1209.

13. Stehouwer C.D.A. Endothelial dysfunction and microalbuminuria. J Am Soc

Nephrol. 2004;15–S194.

14. Gerstein H.C. Albuminuria and cardiovascular risk. JAMA. 2001;286:421–426.

15. Klausen K. Very low levels of microalbuminuria and risk. Circulation.

2004;110:32–35.

16. Levey A.S., Coresh J. Chronic kidney disease. Lancet. 2012;379:165–180.

17. Perkins B.A. Combination biomarkers in nephropathy. Diabetes Care.

2007;30:223–228.

18. Ix J.H. Cystatin C and albuminuria. Clin J Am Soc Nephrol. 2011;6:224–230.

19. Shankar A. Metabolic syndrome and CKD risk. Am J Kidney Dis. 2008;52:11–

19.

20. Foster M.C. Cystatin C and cardiometabolic risk. Kidney Int. 2013;84:123–130.

21. KDIGO Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of

Chronic Kidney Disease. Kidney Int Suppl. 2013;3(1):1–150.

Published

2026-06-25

How to Cite

Қурбонов Ш.Ш, & Бадритдинова М.Н. (2026). МЕТАБОЛИК СИНДРОМЛИ ЁШЛАРДА БУЙРАКНИНГ СУБКЛИНИК ЗАРАРЛАНИШИНИ БАҲОЛАШДА ЦИСТАТИН С ВА МИКРОАЛЬБУМИНУРИЯНИНГ АҲАМИЯТИ . Ta’lim Innovatsiyasi Va Integratsiyasi, 72(1), 48-54. https://journalss.org/index.php/tal/article/view/35194