ELEKTRON TIJORAT VA INTERNET BANKING: ZAMONAVIY TENDENTSIYALAR, AXBOROT XAVFSIZLIGI VA RAQAMLI IQTISODIYOTGA TA'SIRI
Keywords:
Kalit so'zlar: elektron tijorat, internet-banking, raqamli to'lov, kiberxavfsizlik, blokcheyn, fintech, raqamli iqtisodiyot, sun'iy intellekt, O'zbekiston.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada elektron tijorat (e-commerce) va internet-banking tizimlarining
zamonaviy holati, texnologik asoslari hamda O'zbekiston va global miqyosda raqamli
iqtisodiyotga ta'siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda elektron to'lov tizimlari,
blokcheyn texnologiyasi, sun'iy intellekt va kiberxavfsizlik omillarining ushbu
sohalarga integratsiyasi ko'rib chiqilgan. IMRAD tuzilmasiga asoslangan
metodologiya qo'llanilgan bo'lib, taqqoslama tahlil, statistik ma'lumotlar va case-study
usullari asosida xulosa chiqarilgan. Natijalar shuni ko'rsatdiki, O'zbekistonda elektron
to'lovlar hajmi 2023-2025 yillarda 3,2 barobarga o'sgan, biroq kiberxavfsizlik
tahdidlari va raqamli savodxonlik darajasi asosiy to'siq bo'lib qolmoqda. Maqola IT
mutaxassislari, bank sektori vakillari va raqamli transformatsiya sohasi tadqiqotchilari
uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
ADABIYOTLAR RO'YXATI (REFERENCES)
[1] Gomber, P., Koch, J. A., & Siering, M. (2017). Digital Finance and FinTech:
current research and future research directions. Journal of Business Economics,
87(5), 537–580. https://doi.org/10.1007/s11573-017-0852-x
[2] Alt, R., Beck, R., & Smits, M. T. (2018). FinTech and the transformation and
disruption of financial services. Electronic Markets, 28(3), 235–243.
[3] O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son
Farmoni. "Raqamli O'zbekiston — 2030" strategiyasi. Toshkent.
[4] O'zbekiston Markaziy banki. (2025). To'lov tizimlari bozori tahlili — 2024-yil
yakunlari. Toshkent: Markaziy bank nashriyoti.
[5] IT-Park O'zbekiston. (2025). O'zbekiston IT sektori: 2024-yil yakunlari va 2025-
yil istiqbollari. Toshkent: IT-Park.
[6] Philippon, T. (2019). On Fintech and Financial Inclusion. NBER Working Paper
No. 26330. National Bureau of Economic Research.
[7] Nakamoto, S. (2008). Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System. Satoshi
Nakamoto Institute.
[8] PCI Security Standards Council. (2022). PCI DSS v4.0. Payment Card Industry
Data Security Standard. PCI SSC.
[9] McKinsey Global Institute. (2024). The next frontier for digital payments.
McKinsey & Company.
[10] UZ-CERT. (2024). O'zbekistonda kiberxavfsizlik holati: 2024-yil yillik hisoboti.
Toshkent: Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi.
[11] Arner, D. W., Barberis, J., & Buckley, R. P. (2020). The Evolution of Fintech: A
New Post-Crisis Paradigm. Georgetown Journal of International Law, 47(4), 1271–
1319.
[12] Statista Research Department. (2025). E-commerce worldwide — statistics &
facts. Statista GmbH. https://www.statista.com
