MILLIY QADRIYATLAR VA HUQUQIY MADANIYATNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI VA INTEGRATSIYASI
Keywords:
Kalit so‘zlar : milliy qadriyatlar, huquqiy madaniyat, huquqiy ong, jamiyat, globallashuv, urf-odat, huquqiy sotsializatsiya, mentalitet, huquqiy nihilizm, ijtimoiy adolat, mahalla instituti, qonun ustuvorligi.Abstract
ANNOTATSIYA : Ushbu ilmiy maqolada jamiyat barqarorligi va taraqqiyotini
ta’minlashda milliy qadriyatlar hamda huquqiy madaniyatning o‘zaro uzviy
bog‘liqligi, funksional aloqalari va ularning transformatsiya jarayonlari chuqur tahlil
qilinadi. Jamiyat hayotida asrlar davomida shakllangan ma’naviy-axloqiy normalar,
urf-odatlar va an’analar huquqiy madaniyatning shakllanishida hamda fuqarolarning
huquqiy ongini yuksaltirishda poydevor vazifasini o‘taydi. Huquq tizimining
samaradorligi nafaqat qonunlarning mukammalligiga, balki ularning xalqning milliy
mentalligi, mental qadriyatlari va adolat haqidagi tasavvurlariga qanchalik mos
kelishiga bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada o‘zbek
xalqining boy tarixiy-huquqiy merosi, xususan, buyuk mutafakkirlar Alisher Navoiy,
Abu Nasr Forobiy va Amir Temurning davlat va huquq boshqaruviga doir qarashlari
zamonaviy huquqiy madaniyat prizmasi orqali ko‘rib chiqiladi. Globallashuv
sharoitida g‘arb huquqiy andozalarini milliy zaminga ko‘r-ko‘rona ko‘chirishning
salbiy oqibatlari va milliy xususiyatlarni hisobga olgan holda huquqiy
modernizatsiyani amalga oshirishning afzalliklari ochib beriladi. Huquqiy madaniyatni
yuksaltirishda oila, mahalla va ta’lim institutlarining roli ijtimoiy-huquqiy nuqtayi
nazardan yoritilgan. Maqola yakunida milliy qadriyatlarni qonunchilik tizimiga tizimli
integratsiya qilish, qonun ustuvorligini ta’minlashda sharqona ijtimoiy nazorat
mexanizmlaridan unumli foydalanish hamda yosh avlodda huquqiy immunitetni
shakllantirish bo‘yicha amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan bo‘lib, ular davlat
apparati va fuqarolik jamiyati institutlari uchun strategik ahamiyatga egadir .
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Boboyev H. Milliy qadriyatlar va huquqiy tafakkur. – Toshkent: Adolat, 2011.
– B. 45-48.
2. Saydullayev Sh. Davlat va huquq nazariyasi: Darslik. – Toshkent: TDYUU
nashriyoti, 2020. – B. 112-115.
3. Давид Р., Жоффре-Спинози К. Основные правовые системы
современности. – Москва: Международные отношения, 2009. – С. 234-238.
4. Avesto. Tarixiy-falsafiy tahlil. / Mas’ul muharrir M. Ishoqov. – Toshkent: Sharq,
2002. – B. 89.
5. Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016. –
B. 67-72.
6. Temur tuzuklari. / Forschadan Alixonto‘ra Sog‘uniy va Habibulla Karomatov
tarjimasi. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi,
2018. – B. 34-40.
7. Qirg‘izboyev M. Fuqarolik jamiyati: genezisi, shakllanishi va rivojlanishi. –
Toshkent: O‘zbekiston, 2010. – B. 156-159.
8. Ergashev I. Globallashuv va milliy ma’naviyat muammolari. // Tafakkur jurnali,
2021 йил, 3-son. – B. 12-16.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining "Jamiyatda huquqiy ong va huquqiy
madaniyatni yuksaltirish tizimini tubdan takomillashtirish to‘g‘risida"gi PF-
5618-sonli Farmoni // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari
milliy bazasi (Lex.uz), 10.01.2019-y.
