VIII–XX ASRLAR QURʼONSHUNOSLIGI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Qur’on, hadis, fiqh, oyat, as-Sulamiy, tafsir, payg‘ambar, siyrat, al-Qaysiy.Abstract
Annotatsiya. Qurʼon tafsirining klassik davri VIII asrning ikkinchi yarmiga
toʻgʻri keladi. Bu davrda muayyan Qurʼon matnlarini sharhlovchi dastlabki hadis
toʻplamlari, keyinchalik esa umumiy hadis kulliyotlarida maxsus boblar paydo boʻldi.
Dastlab oyatlarning maʼnolari va ularning nozil boʻlish sabablari (asbobun-nuzul)
haqidagi hadislar umumiy hadis toʻplamlariga kiritilgan boʻlsa, keyinchalik ayrim
mualliflar ularni alohida fasllarga ajratdilar. Ushbu mavzuga oid rivoyatlarni toʻplash
bilan Shuʼba ibn al-Hajjoj (vof. 776), Molik ibn Anas (vof. 795), Vaqiʼ ibn al-Jarroh
(vof. 812), Sufyon ibn Uyayna (vof. 814), Ravh ibn Uboda al-Qaysiy (vof. 820), Yazid
ibn Horun as-Sulamiy (vof. 821) va Abd ur-Razzoq as-Sanʼoniy (vof. 827) kabi taniqli
ulamolar shugʻullanganlar. Ularning tafsirga bagʻishlangan toʻplamlari bizning
davrimizgacha yetib kelmagan, biroq ushbu hadislarning aksariyati boshqa manbalar
tarkibidan joy olgan. Paygʻambar (s.a.v.) hayoti bilan bogʻliq oyatlarning sharhi esa u
zotning siyratlarida (biografik janr) bayon etilgan.
References
[1] Э. Кулиев. История мусульманской экзегетики // Исламоведение:
Пособие для преподавателя. 2-е изд., испр. Москва: МИУ, 2008. – C. 256-258.; Э.
Кулиев. Становление и развитие науки о тафсире // Корановедение: Учебное
пособие. Москва: Изд-во МИУ, 2010. – С. 273-276.
[2] R. Wielandt. Exegesis of the Qurʾān: Early Modern and Contemporary
// Encyclopaedia of the Qurʾān. — Leiden : E. J. Brill, 2002. – Vol. II (E-I). – P. 124-
142.
[3] C. Gilliot. Exegesis of the Qurʾān: Classical and Medieval //
Encyclopaedia of the Qurʾān. – Leiden: E. J. Brill, 2002. – Vol. II (E-I). – P. 99-124.
[4] Э. Кулиев, М. Муртазин. Корановедение, Баку: Изд-во «Шерг-
Герб», 2011. – С. 7-8.
[5] Э. Кулиев, М. Муртазин. Корановедение, Баку: Изд-во «Шерг-
Герб», 2011. – С. 7-8.; Густерин П. Первый переводчик и первое издание Корана
на русском языке // Исламоведение. 2011. № 1.; Густерин П. В. К вопросу о
первенстве в переводе Корана на русский язык // Вопросы истории. 2013. № 12.
