CHOTQOL TOGʻ TIZMASI TUPROQLARINING AGROKIMYOVIY XOSSALARI VA ULARNING QIYALIK EKSPOZITSIYASIGA BOGʻLIQ O‘ZGARISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Chotqol togʻ tizmasi, agrokimyoviy xossalar, togʻ tuproqlari, gumus, organik uglerod, umumiy azot, C nisbati, fosfor, kaliy, karbonatlar, tuproq unumdorligi.Abstract
Annotatsiya. Maqolada Chotqol togʻ tizmasida tarqalgan toʻq tusli boʻz, togʻ
jigarrang karbonatli va togʻ jigarrang tipik tuproqlarning agrokimyoviy xossalari
o‘rganilgan. Tadqiqotda tuproqlarning gumus, organik uglerod, umumiy azot, C
nisbati, harakatchan fosfor (P₂O₅), almashinuvchi kaliy (K₂O) hamda karbonatlar
(CO₂) miqdori aniqlanib, ularning qiyalik ekspozitsiyasi va genetik gorizontlar
bo‘yicha o‘zgarish qonuniyatlari tahlil qilindi. Natijalar shimoliy qiyalik tuproqlarida
gumus va umumiy azot miqdori janubiy qiyaliklarga nisbatan yuqori ekanligini, profil
bo‘ylab esa organik moddalarning kamayishi va karbonatlar miqdorining ortishini
ko‘rsatdi. Olingan natijalar Chotqol togʻ tizmasi tuproqlarining unumdorligini
baholash va ulardan oqilona foydalanishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati
1. Brady N.C., Weil R.R. The Nature and Properties of Soils. 15th ed. - New
York: Pearson Education, 2017. - 1104 p.
2. Eshova Kh., Kojevnikova A., Jabbarov Z., Saidova Sh., Yagmurova D.,
Imomov O., Makhkamova D., Rakhmatov Z., Abdullaev Sh.. Fauna and ecological
composition of nematodes of Cucurbitaceae family plants. E3S Web of Conferences,
2024. 03057
3. FAO. Status of the World's Soil Resources (SWSR) - Main Report. - Rome:
Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2015. - 650 p.
4. FAO. Voluntary Guidelines for Sustainable Soil Management. - Rome: FAO,
2017. - 24 p.
5. IUSS Working Group WRB. World Reference Base for Soil Resources 2022.
International Soil Classification System for Naming Soils and Creating Legends for
Soil Maps. - Vienna: International Union of Soil Sciences, 2022. - 234 p.
6. Makhkamova D. Yu. Agrochemical properties of gypsum soils of Jizzakh
desert. Austrian Journal of Technical and Natural Sciences, 2023.-P. 13-17
7. Makhkamova D. Yu. Mechanical Composition Of Gypsum Virgin Land And
Irrigated Soils Zarbdar District Of Jizzakh Region. The American Journal of
Agriculture and Biomedical Engineering, Volume 2 Issue 10, 2020.-P. 12-16.
8. Makhkamova D. Yu. Seasonal variation of ammonifier bacteria in heavy
meliorated soils. International scientific and technical journal INNOVATION
TECHNICALAND TECHNOLOGY. № 1. 2021.-P. 2181-1067.
9. Добровольский Г.В., Никитин Е.Д. Экология почв. - М.: Изд-во МГУ,
2012. - 412 с.
10. Ковда В.А. Основы учения о почвах. Кн. 1. Общая теория
почвообразовательного процесса. - М.: Наука, 1973. - 447 с.
11. Методы агрохимических анализов почв и растений / Под ред. В.Г.
Минеева. - М.: Изд-во МГУ, 2001. - 656 с.
12. Орлов Д.С., Бирюкова О.Н., Суханова Н.И. Органическое вещество почв
Российской Федерации. - М.: Наука, 1996. - 256 с.
