OROL BO'YI HUDUDIDAGI EKOLOGIK MUAMMOLARNI HAL ETISH YO'LLARI
Keywords:
Kalit so'zlar: Orol dengizi fojiasi, ekologik inqiroz, suv resurslaridan foydalanish, desertifikatsiya, tuproq sho'rlanishi, biologik xilma-xillik, mintaqaviy hamkorlik, ekotizimni tiklash, barqaror rivojlanish, iqlim o'zgarishi.Abstract
Annotatsiya
Ushbu maqolada Orol dengizi havzasida yuz bergan ekologik inqiroz, uning
kelib chiqish sabablari, hududga ko'rsatayotgan salbiy ta'siri hamda mazkur
muammoni hal etish yo'nalishidagi choralar va istiqbollari tahlil qilinadi. Orol fojiasi
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab jahon miqyosida ekologik falokatga aylangan
bo'lib, bu jarayon nafaqat atrof-muhitga, balki mintaqada yashayotgan aholining
ijtimoiy-iqtisodiy hayotiga ham jiddiy ta'sir ko'rsatdi. Maqolada mintaqadagi ekologik
muammolarning tarixiy ildizlari, suv resurslaridan noto'g'ri foydalanish oqibatlari,
sho'rlangan tuproqlar, chang va tuz bo'ronlari, biologik xilma-xillikning yo'qolishi kabi
masalalar ko'rib chiqilgan. Shuningdek, O'zbekiston va mintaqa davlatlari tomonidan
amalga oshirilayotgan ekotizimni tiklash dasturlari, xalqaro hamkorlik doirasidagi
loyihalar hamda kelajakdagi istiqbollarga oid takliflar bayon etiladi.
References
1. Bedrintsev K.N., Letolle R. "Aral Sea Level Variability". Climatic Change and
Water Resources in the Middle East and North Africa. Berlin: Springer, 1994, p.
135-158.
2. Rafikov A.S. "Suv resurslaridan foydalanish muammolari". Monografiya. –
Toshkent: "Fan", 2010, 67-89-b.
3. Glazovskiy N.F., Kotlyakov V.M. "Geo-ekologiya Aral'ya". Moskva: Nauka,
1992, 144-b.
4. O'zbekiston Fanlar akademiyasi Tuproqshunoslik instituti. "Orolbo'yi tuproqlari
holati to'g'risida hisobot". – Toshkent: 2018, 34-56-b.
5. Mitropolskiy A.L., Babayev G.N. "Biologik xilma-xillik yo'qolishi: Orol dengizi
tajribasi". Ekologiya jurnali. – Toshkent: №3, 2012, 78-94-b.
6. Qoraqalpog'iston Statistika boshqarmasi. "Baliqchilik sanoati statistikasi (1950-
2000)". Nukus: 2005.
7. Qoraqalpog'iston Sog'liqni saqlash vazirligi. "Orolbo'yi aholisi sog'lig'i holati
to'g'risida yillik hisobot". Nukus: 2019, 15-38-b.
8. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 20-dekabrdagi PF-5275-sonli
Farmoni. https://lex.uz/docs/3445485
9. O'zbekiston Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o'zgarishi vazirligi.
"Orol dengizi hududida ko'kalamzorlashtirish natijalari". – Toshkent: 2020, 22-45-
b.
10. World Bank. "Aral Sea Basin Program: Water and Environmental Management
Project". Washington: 2021. http://projects.worldbank.org/aral-sea-basin
11. O'zbekiston Fanlar akademiyasi Genetika instituti. "Sho'rlangan tuproqlar uchun
moslashtirilgan ekin navlari". Ilmiy hisobot. – Toshkent: 2019, 56-78-b.
