KODDNING RELYATSION MODELI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Relyatsion model, Kodd qoidalari, ma’lumotlar bazasi, munosabatlar, jadval, atribut, kalit, normalizatsiya, MBBT, ma’lumotlar yaxlitligi, relyatsion algebra, ma’lumotlarni boshqarish.Abstract
Annotatsiya: Ushbu tezisda Edgar F. Kodd tomonidan ishlab chiqilgan relyatsion ma’lumotlar modelining nazariy asoslari va uning zamonaviy ma’lumotlar bazalaridagi ahamiyati yoritiladi. Relyatsion modelning asosiy tamoyillari, ma’lumotlarni jadvallar ko‘rinishida tashkil etish, munosabatlar orqali bog‘lash hamda ma’lumotlar izchilligi va yaxlitligini ta’minlash usullari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida Kodd tomonidan ishlab chiqilgan 12 ta relyatsion qoida mazmunan sharhlanib, ularning amaliy ahamiyati ko‘rsatib beriladi. Mazkur model zamonaviy MBBTlarning asosiy konsepsiyasi sifatida ma’lumotlarni samarali boshqarish va qayta ishlashda muhim o‘rin tutishi ta’kidlanadi.
References
1. Codd E. F. A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks. — Communications of the ACM, 1970.
2. Date C. J. An Introduction to Database Systems. — Addison-Wesley, New York.
3. Silberschatz A., Korth H. F., Sudarshan S. Database System Concepts. — McGraw-Hill Education.
4. MySQL rasmiy hujjatlari — ma’lumotlar bazasini loyihalash va SQL bo‘yicha qo‘llanma.
5. Diplomishi.uz — Ma’lumotlar bazalari va relyatsion modelga oid o‘quv materiallar.
6. Tojimamatov, I. N., & Iminova, G. I. (2025). BERILGANLARNI MARKAZLASHGAN TARZDA BOSHQARISH PRINSIPLARI. ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ, (62-4 (том 1)).
7. Tojimamatov, Israil, and Xusanboy Abduvaliyev. "KO ‘P FOYDALANUVCHILI BBBT ARXITEKTURASI." Инновационные исследования в науке 4.5 (2025): 16-22.
8. Raximov, Quvvatali Ortiqovich, Israil Nurmamatovich Tojimamatov, and Hamidullo Rahimjon O’G’Li Xo. "SUNIY NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI." Scientific progress 4.5 (2023): 99-107.
9. Tojimamatov, Israil, and Shahnoza Ahmataliyeva. "Berilganlarni markazlashgan tarzda boshqarish tamoyillari." Академические исследования в современной науке 4.21 (2025): 59-64.
10. Tojimamatov, I., & Adxamova, C. (2025). AMALIY TIZIMLARDA BERILGANLAR BAZASINI BOSHQARISH TIZIMLARI O ‘RNI. Академические исследования в современной науке, 4(21), 77-82.
11. Tojimamatov, I., & Xolmurod o‘gli, A. O. H. (2025, May). SQL SERVERDA CHEKLASHLAR. In CONFERENCE OF MODERN SCIENCE & PEDAGOGY (Vol. 1, No. 1, pp. 409-413).
