YADRO, XROMOSOMA, UNING TUZILISHI VA TARKIBI
Keywords:
Kalit so‘zlar: yadro, xromosoma, DNK, nukleolus, kinetoxor, xromatida, telomer, histon oqsillari, nohiston oqsillari, genetik material, hujayra bo‘linishi, xromatin, hujayra rivojlanishi, gen ifodalanishi, sitoplazma, yadro membranasi, nukleoplazmaAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada hujayra yadro va xromosomaning tuzilishi, tarkibi va ularning biologik ahamiyati keng qamrovda tahlil qilinadi. Yadro hujayraning genetik markazi sifatida uning o‘sishi, rivojlanishi va bo‘linishini boshqaradi. Yadro ichidagi nukleolus ribosomal RNK sintezida ishtirok etadi, xromatin esa DNK va oqsillarning aralashmasi sifatida xromosomalarni tashkil qiladi. Xromosoma DNK va oqsillardan iborat bo‘lib, genetik ma’lumotni saqlash va avlodga uzatishda asosiy rol o‘ynaydi. Kinetoxor, xromatidalar va telomerlar xromosomaning barqaror faoliyatini ta’minlaydi. Histon va nohiston oqsillari esa gen ifodalanishini tartibga solishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu ish yadro va xromosomaning hujayrada genetik barqarorlikni ta’minlovchi asosiy organoidlar ekanligini ko‘rsatadi va biologiya fanida ularning ilmiy ahamiyatini ta’kidlaydi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi. Biologiya o‘quv dasturi: boshlang‘ich va o‘rta ta’lim uchun (Toshkent, 2018), 45‑67‑bet.
2. O‘zbekiston Respublikasi Milliy kutubxonasi. Hujayra biologiyasi va molekulyar biologiya asoslari (Toshkent, 2019), 12‑38‑bet.
3. Xolmurodov, X., Mirzaev, Z. Biologiya: o‘quv qo‘llanma (Toshkent, 2020), 55‑78‑bet.
4. Karimov, S. Molekulyar biologiya va genetik laboratoriya amaliyotlari (Samarqand, 2021), 23‑51‑bet.
5. Tursunov, R. Hujayra va xromosoma tuzilishi (Buxoro, 2022), 10‑35‑bet.
6. Alberts, B., Johnson, A., Lewis, J., Morgan, D., Raff, M., Roberts, K., Walter, P. Molecular Biology of the Cell, 6th ed. (New York: Garland Science, 2015), 45‑120‑bet.
7. Lodish, H., Berk, A., Kaiser, C., Krieger, M., Bretscher, A., Ploegh, H., Matsudaira, P. Molecular Cell Biology, 8th ed. (New York: W. H. Freeman, 2016), 50‑134‑bet.
