YURAK-QON TOMIR VA NAFAS OLISH A’ZOLARI KASALLIKLARINING TARQALISHINI O‘RGANISH HAMDA JISMONIY FAOLIYAT BO‘YICHA TAVSIYALAR ISHLAB CHIQISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: Yurak-qon tomir kasalliklari, nafas olish tizimi kasalliklari, noinfeksion kasalliklar, arterial gipertenziya, yurak ishemik kasalligi, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi, bronxial astma, jismoniy faollik, gipodinamiya, profilaktika, reabilitatsiya, sog‘lom turmush tarzi, xavf omillari, epidemiologiya, salomatlikni mustahkamlash.Abstract
Bugungi kunda yurak-qon tomir va nafas olish a’zolari kasalliklari dunyo miqyosida eng dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammolardan biri hisoblanadi. World Health Organization ma’lumotlariga ko‘ra, noinfeksion kasalliklar orasida aynan yurak-qon tomir kasalliklari o‘lim va nogironlikning yetakchi sababi bo‘lib qolmoqda. Nafas olish tizimi kasalliklari, xususan, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi va bronxial astma ham aholi salomatligiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
Aholi o‘rtasida kamharakat turmush tarzi, noto‘g‘ri ovqatlanish, stress, zararli odatlar (chekish, alkogol iste’moli), ekologik omillar va ishlab chiqarishdagi zararli sharoitlar ushbu kasalliklarning keng tarqalishiga sabab bo‘lmoqda. Shu bois mazkur tezisda yurak-qon tomir va nafas olish a’zolari kasalliklarining tarqalishini o‘rganish hamda jismoniy faollik asosida profilaktik tavsiyalar ishlab chiqish masalalari yoritiladi.
References
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST). Noinfeksion kasalliklar bo‘yicha global hisobot. – Jeneva, 2022.
2. World Health Organization. Noncommunicable diseases: Key facts. – WHO, 2023.
3. Karimov A.A., Ismoilov B.B. Noinfeksion kasalliklarning oldini olish asoslari. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2020.
4. Abduraxmonov S., Xudoyberdiyev M. Tibbiyot xodimlari orasida stress va emotsional kuyish muammolari // Tibbiyot jurnali. – 2021. – №4. – B. 45–49.
5. European Society of Cardiology. Prevention of cardiovascular diseases in clinical practice. – ESC Guidelines, 2021.
6. Maslach C., Leiter M.P. Burnout in health professions: A social psychological analysis. – New York, 2019.
7. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish bo‘yicha uslubiy tavsiyalar. – Toshkent, 2021.
