IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLAR PSIXIKASIGA TA’SIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: ijtimoiy tarmoqlar, yoshlar psixologiyasi, internetga qaramlik, kiberbulling, o‘zini baholash, virtual muloqot.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada ijtimoiy tarmoqlarning zamonaviy yoshlar psixologiyasiga ko‘rsatayotgan ijobiy va salbiy ta’sirlari tahlil qilinadi. Axborotlashgan jamiyat sharoitida yoshlarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish darajasi ortib borayotgani, bu jarayon ularning emotsional holati, o‘zini baholashi, kommunikativ ko‘nikmalari hamda shaxsiy rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatayotgani ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Shuningdek, virtual muhitning psixologik xavflari — internetga qaramlik, kiberbulling, ijtimoiy taqqoslash sindromi va yolg‘izlik hissining kuchayishi masalalari ko‘rib chiqiladi. Muammoning oldini olish bo‘yicha psixologik tavsiyalar ham beriladi.
References
1. Andreassen, C. S. (2015). Online Social Network Site Addiction: A Comprehensive Review. Oslo: University of Oslo Press. 23–47.
2. Borum, R. (2004). Psychosocial Processes and Pathways to Radicalization. Journal of Strategic Security, 1(1), 25–34.
3. Davletshin, M. (2009). Yoshlar psixologiyasi va tarbiya masalalari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi nashriyoti. 40–70.
4. Gill, P., & Corner, E. (2015). Radicalization and Psychology: A Review of Theories and Research. London: Routledge. 102–120.
5. Goziyev, E. (2002). Shaxs psixologiyasi. Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti. 45–78.
6. Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2010). Bullying Beyond the Schoolyard: Preventing and Responding to Cyberbullying. Thousand Oaks, CA: Corwin Press. 41–78.
7. Karimova, V. (2010). Oila psixologiyasi. Toshkent: Muharrir nashriyoti. 32–60.
8. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social Networking Sites and Addiction: Ten Lessons Learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. 12–29.
9. Nishonova, N. (2012). Kommunikativ kompetensiya va ijtimoiylashuv psixologiyasi. Toshkent: Pedagogika nashriyoti. 27–52.
10. Qodirov, B. (2005). Faoliyat va shaxs motivlari psixologiyasi. Toshkent: Universitet nashriyoti. 15–48.
11. Shoumarov, G. (2008). O‘smirlik davri psixologiyasi. Toshkent: Fan nashriyoti. 20–55.
12. Subrahmanyam, K., & Šmahel, D. (2008). Digital Youth: The Role of Media in Development. New York: Springer. 78–102.
13. Twenge, J. M. (2017). iGen: Why Today’s Super-Connected Kids Are Growing Up Less Rebellious, More Tolerant, Less Happy. New York: Atria Books. 55–89.
14. Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2011). Online Communication Among Adolescents: An Integrated Model of Its Attraction, Opportunities, and Risks. Journal of Adolescent Health, 48(2), 121–127.
15. Livingstone, S., & Smith, P. K. (2014). Annual Research Review: Harms Experienced by Child Users of Online and Mobile Technologies. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 55(6), 635–654.
16. Odgers, C. L., & Jensen, M. R. (2020). Annual Research Review: Adolescent Mental Health in the Digital Age. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 61(3), 336–348.
17. Sampasa-Kanyinga, H., & Lewis, R. F. (2021). Frequent Use of Social Networking Sites and Psychological Distress Among Adolescents. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(4), 242–248.
18. Kross, E., Verduyn, P., Demiralp, E., et al. (2018). Social Media and Well-Being: Pitfalls, Progress, and Next Steps. Trends in Cognitive Sciences, 22(6), 498–509.
19. Nowland, R., Necka, E. A., & Cacioppo, J. T. (2018). Loneliness and Social Internet Use: Pathways to Reconnection in a Digital World? Perspectives on Psychological Science, 13(1), 70–87.
20. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/17141
21. https://ppmedu.jdpu.uz/index.php/ppmedu/article/view/9515