LINUX OPERATSION TIZIMI MUHITIDA MYSQL VA MARIADB MA'LUMOTLAR BAZASINI BOSHQARISH, OPTIMIZATSIYA QILISH VA XAVFSIZLIKNI TA'MINLASH
Abstract
KIRISH
Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanishi jarayonida ma'lumotlar bazasini
boshqarish tizimlari (DBMS) har qanday raqamli infratuzilmaning asosiy tarkibiy
qismiga aylandi. O'zbekiston Respublikasida "Raqamli O'zbekiston – 2030"
strategiyasi doirasida davlat boshqaruvi, ta'lim, sog'liqni saqlash, moliya va
tadbirkorlik sohalari axborot tizimlarini modernizatsiya qilish dolzarb vazifa
hisoblanadi. Ushbu jarayonda server platformasi sifatida Linux operatsion tizimi,
ma'lumotlar bazasi sifatida esa MySQL va MariaDB keng qo'llanilmoqda. Statistik
ma'lumotlarga ko'ra, dunyodagi ishlab chiqarish DB-serverlarining 80% dan ortig'i
Linux muhitida faoliyat yuritadi, ochiq kodli DBMS lar esa litsenziya xarajatlarini
kamaytirib, yuqori moslashuvchanlik va xavfsizlikni ta'minlaydi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Oracle Corporation. (2024). MySQL 8.0 Reference Manual.
2. MariaDB Foundation. (2024). MariaDB Documentation.
3. Nemeth, E., Hein, T. R., Whaley, B., & Mackin, D. (2017). UNIX and Linux System
Administration Handbook (5th ed.). Addison-Wesley.
4. Schwartz, B., Zaitsev, P., & Tkachenko, V. (2021). High Performance MySQL:
Optimization, Backups, and Replication (4th ed.). O'Reilly Media.
5. O'zbekiston Respublikasining "Axborotlashtirish to'g'risida"gi Qonuni. (2023,
yangi tahrir). Lex.uz
6. IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering. (2022–2025). Database
Tuning and Cloud Migration in Linux Environments. 7. Linux Kernel Documentation. (2024). Virtual Memory, I/O Scheduler, and
cgroups. kernel.org/doc/
8. O'zbekiston Respublikasi "Kiberxavfsizlik to'g'risida"gi Qonuni. (2022). Lex.uz
