O'ZBEKISTONDA BANKLARNING EMISSIYA FAOLIYATINI ISLOM MOLIYASI ASOSIDA RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI
Keywords:
Kalit so'zlar: tijorat banklari, emissiya faoliyati, islom moliyasi, sukuk, mudaraba, mushoraka, qimmatli qog'ozlar bozori, AAOIFI, IFSB, kapital bozori, Shariat kengashi.Abstract
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada O'zbekistonda tijorat banklarining emissiya faoliyatini islom
moliyasi tamoyillari asosida rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari yoritib
berilgan. Jumladan, sukuk, mudaraba va mushoraka sertifikatlari kabi islomiy
moliyaviy instrumentlarning an'anaviy qimmatli qog'ozlardan farqli jihatlari tahlil
qilingan, xalqaro standartlar (AAOIFI, IFSB) va Malayziya, BAA, Turkiya tajribasi
o'rganilgan, xususan O'zbekiston sharoitida bu standartlarni joriy etishning huquqiy-
moliyaviy mexanizmlari ishlab chiqilgan. Maqolada banklarning islomiy emissiya
faoliyatini rivojlantirishning strategik yo'nalishlari, investitsiyalarni jalb etish
samaradorligi ko'rsatkichlari hamda amalga oshirilishi lozim bo'lgan chora-tadbirlar
kompleksi taklif etilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar :
1. Islamic Finance Development Report 2024. Islamic Research and Training Institute
(IRTI). — P. 12. // https://www.irti.org
2. "O'zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga O'zbekistonda islomiy
bank faoliyatini joriy qilishga qaratilgan qo'shimcha va o'zgartirishlar kiritish
to'g'risida"gi Qonun, 2026-yil 27-mart. // https://kun.uz/48644252
3. Turdaliyev A. O'zbekistonda islomiy banklar uchun litsenziyalash joriy etiladi. //
Kun.uz, 2025-yil 16-sentabr. — https://kun.uz/95881881
4. O'zbekiston Pokiston va Quvayt ishtirokida islomiy qimmatli qog'ozlarni chiqarishi
mumkin. // Spot.uz, 2026-yil 5-fevral. —
https://www.spot.uz/oz/2026/02/05/islamic-securities/
5. Rouz P. Bankovskiy menedjment. — M., 1995. — S. 45-52.
6. Mirkin Ya.M. Institutsional'nye i regional'nye izmereniya rynka. // Rynok tsennykh
bumag, 2001, №5. — S. 100.
7. Iqbal Z., Mirakhor A. An Introduction to Islamic Finance: Theory and Practice.
John Wiley & Sons, 2011. — P. 134-138.
8. AAOIFI. Shari'ah Standards. Manama, Bahrain, 2020. — Standard No. 17:
Investment Sukuk. — P. 458-470.
9. IFSB. Guiding Principles on Sukuk Market Development. Kuala Lumpur, 2019.
10. Nosirov E.I. Qimmatli qog'ozlar bozorida tijorat banklarining rolini oshirish
masalalari: Avtoreferat i.f.n. — T., 2003. — 5 b.
11. Yuldashev F.M. Tijorat banklarining qimmatli qog'ozlar bilan operatsiyalarini
faollashtirish masalalari: Avtoref. i.f.n. — T., 2003. — 4-5 b.
12. Xamidulin M.B. Razvitie finansovogo mexanizma korporativnogo upravleniya: Iqt.
fan. dok. dissertatsiya avtoreferati. — Toshkent, 2008. — 37 b.
13. Basel Committee on Banking Supervision. Basel III: International framework for
liquidity risk measurement, standards and monitoring. Bank for International
Settlements, 2010.
14. Usmonov S. Islom moliyasi asoslari. Toshkent, 2022. — B. 45-52.
15. Bursa Malaysia. Sukuk Market Report 2024. Kuala Lumpur, 2024.
16. DIFC. Islamic Finance Legal Framework. Dubai, 2023.
17. Turkish Capital Markets Board (SPK). Communiqué on Sukuk. Ankara, 2022.
18. El-Gamal M.A. Islamic Finance: Law, Economics, and Practice. Cambridge
University Press, 2006. — P. 215-220.
19. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Kapital bozori va moliyaviy aktivlar
aylanmasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmoni, 2024-yil
27-dekabr. // https://www.lex.uz
20. "Islom moliyasiga oid xizmatlarni ko'rsatish tartibi to'g'risida"gi Nizom, 2024-yil
26-iyul, №3536. // https://innoist.uz/index.php/ist/article/download/600/596/1591
21. O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki. Bank tizimini rivojlantirishning asosiy
yo'nalishlari. Toshkent, 2024. — B. 23.
22. Innovations in Science and Technologies jurnali. "O'zbekistonda islom moliyasini
joriy etish zaruriyati". 2025-yil, fevral. —
https://innoist.uz/index.php/ist/article/download/600/596/1591
23. BMT Taraqqiyot dasturi so'rovnomasi, 2024-yil.
24. Cyberleninka. "O'zbekistonda islom banklarini tashkil etish va rivojlantirish
imkoniyatlari". — https://cyberleninka.ru/article/n/o-zbekistonda-islom-
banklarini-tashkil-etish-va-rivojlantirish-imkoniyatlari
25. Cyberleninka. "O'zbekistonda islom banklarini tashkil etish..." maqolasidan.
26. Jobst A.A. et al. Islamic bond issuance: What sovereign debt managers need to
know. // International Journal of Islamic and Middle Eastern Finance and
Management, 2008. — Vol. 1, No. 4. — P. 330-344.
27. El-Gamal M.A. Islamic Finance... — P. 215-220.
28. "O'zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga..."gi Qonun, 2026-yil 27-
mart.
29. Abduh M., Chowdhury N.T. Islamic capital market: Growth, structure and
challenges. // Journal of Islamic Economics, Banking and Finance, 2012. — Vol.
8, No. 3. — P. 1-15.
30. Iqbal Z., Mirakhor A. An Introduction to Islamic Finance... — P. 145.
31. Maghyereh A.I. et al. Islamic capital market development. // Journal of Islamic
Economics, Banking and Finance, 2019. — Vol. 15, No. 2. — P. 78.
32. Gazeta.uz. "Islom moliyasi to'g'risidagi qonun loyihasi tayyor", 2024-yil 20-may.